یعنی چه
این عبارت یک ترکیب ادبی و اساطیری است که از دو واژه «الهه» (به معنی خدای مؤنث یا ایزدبانو) و «باده و بادهپرستی» (به معنی شراب و شیفتگی به می و مستی) تشکیل شده است. در کل اشاره به موجودی افسانهای دارد که نگهبان، بخشنده و مظهر شراب و شادیهای بیقیدوبند به شمار میرفته است.
تلفظ
تلفظ دقیق این ترکیب ادبی به صورت «اِلاهِهیِ بادِه وَ بادِه-پَرَستی» (elāhe-ye bāde va bāde-parasti) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و طراحان سوال، اگر به دنبال نام خود این عبارت ۱۹ حرفی باشند، دقیقاً همین ترکیب پاسخ است؛ اما در صورت درخواست مصداق اساطیری آن، واژههایی چون «باخوس» (اساطیر روم) یا «دیونیسوس» (اساطیر یونان) مد نظر قرار میگیرند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم تعبیری از عبارات عمومی مانند Goddess of wine یا واژگان تخصصی اساطیری مربوط به تمدنهای باستان استفاده میشود.
در قرآن
عبارت «الهه باده و بادهپرستی» یا مفهومی مشابه آن در قرآن کریم نیامده است. در فرهنگ اسلامی و قرآنی، شرک و پرستش غیر خدا کاملاً نفی شده است. همچنین از شراب با واژههایی نظیر «خَمر» یا «سُکْر» یاد شده که در آیات الهی (مانند آیه ۹۰ سوره مائده) به عنوان عمل شیطان و پلیدی توصیف و دوری از آن واجب گشته است.
نماد چیست
در اسطورهشناسی باستان، این مفهوم نماد خوشگذرانی، باروری زمین (مربوط به انگور) و جشنهای بیقیدوبند است. اما در ادبیات فارسی و بهویژه در شعر عرفانی، «باده» و مظاهر آن تغییر معنا داده و به نمادی از عشق الهی، جذبه، سکر عرفانی و رهایی از عقل مصلحتاندیش تبدیل شده است.
جمعبندی و توضیح کامل الهه ء باده و باده پرستی
عبارت «الهه باده و بادهپرستی» یک ترکیب لغوی مستقل و ثبتشده در فرهنگهای فارسی نظیر دهخدا یا معین نیست، بلکه توصیفی اسطورهای-ادبی است که معنای آن به طور مستقیم از اجزای سازندهاش یعنی «الهه» (ایزدبانو) و «باده» (شراب) برمیآید. این اصطلاح در واقع اشاره به شخصیتهای افسانهای در تمدنهای باستانی دارد که مظهر، مربی و بخشنده شراب و مستی بودهاند.
در فرهنگ اساطیری جهان، نامهایی چون دیونیسوس در یونان باستان و باخوس در روم باستان، دقیقترین مصداقهای این توصیف هستند. در این فرهنگها، چنین نمادهایی با خوشگذرانی، جشنهای بهاری و نمادهایی چون خوشه انگور و جام می همراه بودهاند. با این حال، در پهنه فرهنگ قرآنی و اسلامی، چنین مفاهیمی به دلیل ماهیت شرکآمیز و نهی شدید از مسکرات (خمر) جایی ندارند.
در شعر و ادبیات فارسی، به ویژه در نگاه عارفانی چون حافظ، واژههای مرتبط با باده و مستی جنبهای کاملاً نمادین و معنوی به خود میگیرند. در این بافتار، بادهپرستی نه به معنای نوشیدن مسکرات مادی، بلکه به معنای شیفتگی به عشق الهی و فرار از عقل عافیتطلب دنیوی تعبیر میشود.