یعنی چه
انقله در کتابهای طب سنتی و لغتنامههای قدیمی به دو معنی به کار رفته است: اول نوعی زنجبیل چینی، و دوم گیاهی پادزهر در آفریقا که مانند تریاق برای درمان مسمومیتها استفاده میشود و به آن جُدوار یا ماه پروین نیز میگویند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه در متون طب سنتی و واژهنامههای کهن به صورت اَنقَلَه (به فتح الف، سکون نون و فتح قاف و لام) گزارش شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه پنج حرفی «انقله» معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهای 'نوعی زنجبیل چینی' یا 'گیاه دارویی ضد سم و پادزهر' کاربرد دارد.
به انگلیسی
به دلیل قدمت و تخصصی بودن واژه در طب سنتی، معادل دقیق و مدرن زیستشناسی برای آن ثبت نشده، اما به عنوان نوعی زنجبیل چینی یا گیاه ضد سم توصیف میشود.
به عربی
در منابع عربی و کتب داروشناسی کهن، واژه جُدوار به عنوان معادل یا نام دیگر این گیاه دارویی و تریاق ضد سم ذکر شده است.
به فارسی
معادلهای فارسی مستعمل برای این گیاه در متون کهن دارویی شامل 'جدوار'، 'ماه پروین' و 'تریاق سموم' (پادزهر) است که به ویژگی درمانی آن اشاره دارد.
نماد چیست
با توجه به ماهیت دارویی و پادزهر بودن این گیاه در طب سنتی، انقله در متون استعاری میتواند نمادی از جلب سلامت، دفع سموم و رهایی از گزند و آسیب باشد.
جمعبندی و توضیح کامل انقله
واژه «انقله» یک اصطلاح قدیمی، تخصصی و کمکاربرد در متون طب سنتی و لغتنامههای کهن مانند دهخدا و ناظمالاطباء است. این کلمه عمدتاً اشاره به دو پدیده گیاهی دارد: یکی نوعی زنجبیل خاص که خاستگاه آن کشور چین است، و دیگری گیاهی پادزهر و ضد سم که در نواحی آفریقایی میروییده و برای درمان مسمومیتها مانند تریاق عمل میکرده است.
به دلیل ماهیت دارویی و تخصصی این واژه، ریشه آن احتمالاً غیرفارسی و دخیل از زبانهای بومی یا یونانی باستان از طریق ترجمه کتب پزشکی کهن است. در لغتنامههای فارسی معادلهای دیگری نظیر جُدوار و ماه پروین برای آن ذکر کردهاند. امروزه این واژه کاربرد عمومی ندارد و بیشتر در طرح سوالات جدولهای متقاطع به عنوان یک کلمه پنجحرفی راه گشا است.