یعنی چه
مغتبق در دو ساختار معنایی کاربرد دارد؛ در حالت اسم فاعل (مُغتَبِق) به معنی شخصی است که شامگاهان و در وقت عصر به نوشیدن شیر یا باده میپردازد و در حالت اسم مفعول (مُغتَبَق) به خودِ نوشیدنی یا شراب شبانگاهی و همچنین محل نوشیدن آن اطلاق میشود.
تلفظ
این واژه بر وزن مفعل (از باب افتعال) تلفظ میشود؛ صامتها و مصوتهای آن به صورت مُ غْ تَ بِ قْ (برای معنای فاعلی) یا مُ غْ تَ بَ قْ (برای معنای مفعولی و مکانی) ادا میگردد.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع، این واژه دقیقاً ۵ حرف دارد. طراحان جدول معمولاً آن را به عنوان هممعنی «شراب شبانه» یا «کسی که شب باده نوشد» به کار میبرند.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم دقیق این واژه در زبان انگلیسی، با توجه به نقش کلمه از اصطلاحات مربوط به مصرف نوشیدنی در ساعات پایانی روز استفاده میشود.
به عربی
این واژه ریشه اصیل عربی دارد و از ماده (غ ب ق) مشتق شده است که در زبان مبدأ نیز دقیقاً به همین مفاهیم اشاره میکند.
به فارسی
در متون نظم و نثر پارسی، نزدیکترین برگردانها و معادلهای روان برای این واژه، ترکیبهایی مانند شبنوش، بادهنوش شبانه و نوشیدنی شامگاهی هستند.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک و متون کهن، مغتبق در تقابل با «مصطبح» (بادهنوش صبحگاهی) قرار میگیرد. این واژه نماد اختتام روز، آرامش، خلوت شبانه و رازونیاز یا عیش در تاریکی شب است.
جمعبندی و توضیح کامل مغتبق
واژهٔ «مغتبق» یک لغت وامگرفته از زبان عربی است که از ریشه «غبق» به معنی شیر یا شراب شبانه مشتق شده است. این کلمه در ادبیات کلاسیک فارسی و لغتنامههای کهنی نظیر دهخدا به رسمیت شناخته شده و در دو نقش اسم فاعل (کسی که عصرگاه باده مینوشد) و اسم مفعول/مکان (شراب شبانه یا جایگاه نوشیدن آن) به کار میرود.
این واژه از منظر معنایی پادام و متضاد واژه «مصطبح» است؛ مصطبح به کسی گفته میشود که بامدادان مِی میگسارد، در حالی که مغتبق به خلوت و نوشندگی شبانگاه پیوند خورده است. در ساختار جدول کلمات، این کلمه ۵ حرفی به عنوان یک لغت اصیل و کهن ادبی ارزیابی میشود که نمادی از پایان روز و بادهگساری شامگاهی است.