یعنی چه
واژه شگفتزده به حالت روحی و احساسی فردی اشاره دارد که با پدیدهای غیرمنتظره، عجیب یا باورنکردنی مواجه شده و تمایز آن با وضعیت عادی، او را در بهت و حیرت فرو برده است.
تلفظ
این واژه از دو بخش «شِگَفت» به معنای تعجب و «زَدِه» به عنوان پسوند مفعولی تشکیل شده و به صورت روان و سرهم تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ دقیق و ۱۱ حرفی برای این پرسش در جدول، خودِ عبارت «کلمه شگفت زده» است. همچنین کلماتی مانند متعجب، حیران و مبهوت نیز به عنوان پاسخهای جایگزین و کوتاهتر استفاده میشوند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Surprised رایجترین معادل برای بیان تعجب ساده است، در حالی که Astonished و Amazed شدت بالاتری از شگفتی و حیرت را نشان میدهند.
به عربی
در زبان عربی برای انتقال این مفهوم از مشتقات ریشه «عجب» مانند متعجب یا ریشههایی چون حیرت و بهت استفاده میشود که در زبان فارسی نیز کاربرد دارند.
به فارسی
این کلمه یک صفت مرکب فاعلی/مفعولی در زبان فارسی است. ریشه آن به پارسی میانه و واژه «شکفت» بازمیگردد که با ترکیب با بن ماضی «زدن»، نشاندهنده اصابت یا دچار شدن به حالت واهمه و شگفتی است.
نماد چیست
در فرهنگ مدرن و فضای مجازی، این حالت با ایموجیهایی که چشمان گرد و دهان باز دارند نمایش داده میشود. در ادبیات و نگارگری سنتی ایرانی نیز حرکت «انگشت به دندان گزیدن» یا دست بر دهان گذاشتن، نماد بارز حیرت و شگفتزدگی است.
جمعبندی و توضیح کامل کلمه شگفت زده
واژه «شگفتزده» یکی از صفات مرکب و اصیل زبان فارسی است که ریشه در پارسی میانه دارد. این واژه از ترکیب «شگفت» (به معنی امر عجیب و تعجب) و «زده» ساخته شده و به خوبی حالت روانی انسان را هنگام روبهرو شدن با امور غیرمنتظره و خارقالعاده توصیف میکند. شخص شگفتزده در واقع کسی است که نظم ذهنیاش با یک پدیده جدید به هم ریخته و در بهت فرو رفته است.
این مفهوم در فرهنگها و زبانهای مختلف با واژگان گوناگونی بیان میشود؛ برای مثال در انگلیسی کلماتی چون Surprised و در عربی واژگانی نظیر متعجب و مبهوت بار معنایی آن را به دوش میکشند. در طراحی سوالات جدول و سرگرمی نیز این عبارت پتانسیل بالایی برای به چالش کشیدن ذهن مخاطبان دارد.
از نظر نمادشناسی، حالت شگفتزدگی هم در ادبیات کلاسیک ایران با تعابیری مثل انگشتِ حیرت گزیدن بازتاب یافته و هم در دنیای دیجیتال امروز با شکلکها و ایموجیهای تعجب (مانند 😲) به یک زبان مشترک جهانی تبدیل شده است.