یعنی چه
مستصعب در لغت به معنای چیزی است که سخت و دشوار شده باشد. این واژه برای توصیف امور، سخنان یا تکالیفی به کار میرود که پذیرش، فهم یا تحمل آنها برای عموم مردم بسیار سنگین و فراتر از طاقت عادی است.
تلفظ
این کلمه بر وزن مُستَفعَل (نعت مفعولی) یا مُستَفعِل (نعت فاعلی) از ریشه عربی «ص ع ب» تلفظ میشود.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلماتی مانند دشوار، سخت، عسیر و طاقتفرسا به عنوان معادل قرار میگیرند. خود کلمه مستصعب نیز دقیقاً ۶ حرف دارد.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم مستصعب در انگلیسی از عباراتی که شدت سختی یا غیرقابل نفوذ بودن یک امر را نشان میدهند استفاده میشود.
به عربی
از آنجا که ریشه کلمه عربی است، در زبان مبدأ نیز برای اشاره به امور بسیار پیچیده، گرهخورده و دشوار به کار میرود.
به فارسی
برابرهای استوار این واژه در زبان فارسی کلماتی چون سخت، ناهموار، سنگین، گریزپا و طاقتفرسا هستند که شدت دشواری یک کار یا مفهوم را میرسانند.
نماد چیست
این واژه نماد تصویری خاصی ندارد؛ اما در فرهنگ و معارف اسلامی، به عنوان نمادی از اسرار عمیق ولایت، حقایق باطنی و علوم سنگینی شناخته میشود که هر قلبی ظرفیت پذیرش و تحمل آن را ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل مستصعب
واژه «مستصعب» ریشه در زبان عربی دارد و از باب استفعال (ریشه ص ع ب) گرفته شده است. این کلمه در لغتنامههای معتبری چون دهخدا و معین به معنای امر یا کاری قلمداد شده که به غایت دشوار، سخت، سرکش و ناهموار شده باشد، به طوری که فهم یا تحمل آن برای ذهن و توان معمولی انسانها بسیار سنگین است.
بیشترین شهرت و کاربرد شاخص این واژه در زبان فارسی و فرهنگ اسلامی، به واسطه نقل آن در احادیث مشهور شیعی (مانند کتاب کافی) از زبان امام باقر (ع) و امام صادق (ع) است که فرمودهاند: «إِنَّ حَدِيثَنَا صَعْبٌ مُسْتَصْعَبٌ...». در این سیاق، مستصعب به عنوان مبالغهای برای کلمه «صعب» آمده و نشاندهنده حقایق باطنی، عمیق و فراتر از ظرفیت عقول عادی است که تنها فرشتگان مقرب، پیامبران مرسل یا مؤمنان آزمودهشده تاب تحمل آن را دارند.