یعنی چه
این واژه در گویش مازندرانی (تبری) به دو معنی عمده به کار میرود؛ یکی به معنای یکهخوردن، مبهوت و غافلگیر شدن ناگهانی است و دیگری به معنی جستوخیز کردن، ورجهورجه کردن و تکان خوردن.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت بُن وِشتَن (bon-veštan) است که از دو جزء کهن ایرانی تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه دقیقاً ۶ حرف دارد و به عنوان اصطلاحی بومی یا کهن برای پرش و تکان ناگهانی شناخته میشود.
به انگلیسی
برای مفهوم غافلگیری و یکهخوردن از فعل startle و برای معادل جستوخیز و پرش از واژههای leap و gambol استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی با توجه به دو معنای مجزای این واژه، کلمات جفلة برای غافلگیری و قفز یا طفر برای پرش تکانهای به کار میروند.
نماد چیست
به واسطه جزء دوم آن یعنی «وشتن» که در زبان پهلوی و ایران باستان به معنای رقصیدن و چرخ زدن است، این کلمه در فرهنگ عامه و متون عرفانی نمادی از شور، وجد، سماع درویشان و تکاپوی درونی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل بن وشتن
واژه «بن وشتن» یک ترکیب اصیل و کهن ایرانی است که امروزه بیشتر در گویش مازندرانی (تبری) حفظ شده و کاربرد دارد. این کلمه دو معنای ظاهراً متفاوت اما مرتبط حرکتی دارد؛ نخست به معنی یکهخوردن، مبهوت شدن و غافلگیری ناگهانی است و دوم به معنی جستوخیز کردن، ورجهورجه و پرش تکانهای است.
ریشه این اصطلاح به زبانهای ایرانی میانه بازمیگردد؛ جایی که «بُن» به معنی پایه و ریشه بوده و «وِشتَن» مصدری کهن به معنای رقصیدن، چرخیدن و دور زدن است که با واژگان امروزی مانند گشتن و گردیدن همریشه است. در حوزه عرفان و فرهنگ عامه، این تکان و چرخ زدن ناگهانی، نمادی از وجد و سماع و تکاپوی درونی قلمداد میشود.