یعنی چه
ریشه اصلی نام قزوین به قوم باستانی «کاسپیها» بازمیگردد. در دوران ساسانی به آن «کَشوین» یا «کژین» میگفتند که به معنای «مرزبانپایگاه» یا «سرزمینی که نباید از آن غافل شد» تعبیر شده است؛ چرا که این شهر یک دژ نظامی در برابر حملات دیلمیان بوده است.
تلفظ
در متون تاریخی و پهلوی، نامهای قدیمی این شهر به صورت کَشْوین (Kashvin)، کَژین (Kazhin) و قَسْوین (Qasvin) ضبط شده است که در نهایت به شکل معرب «قزوین» درآمده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، عبارت «نام قدیم قزوین» به عنوان یک کلید ۱۲ حرفی شناخته میشود. طراحان جدول همچنین از واژههای باستانی دیگری مانند کاسپین، کشوین، کژین، ارساس، ارساسیا و شادشاپور به عنوان پاسخ استفاده میکنند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی نام امروزی شهر به صورت Qazvin یا Gazvin نگاشته میشود، اما ریشه باستانی و تاریخی منطقه که به قوم کاسپی اشاره دارد، به صورت Caspian ثبت شده است.
به فارسی
معادلهای اصیل فارسی و تاریخی این شهر شامل کَشوین و کژین (پهلوی)، شادشاپور (دوران ساسانی) و القاب فاخری چون «مینودر» به معنای دروازه بهشت و «دارالسلطنه» در دوران صفوی است.
نماد چیست
این شهر تاریخی نماد برجسته «پایتخت خوشنویسی ایران» است که استادان بزرگی چون میرعماد حسنی را پرورانده است. از نظر المانهای شهری و معماری نیز «کاخ چهلستون قزوین» و «کاروانسرای سعدالسلطنه» نمادهای شاخص آن به شمار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل نام قدیم قزوین
نام قزوین ریشه در اعماق تاریخ ایران دارد و سیر تحول واژگانی آن از نام قوم باستانی «کاسپیها» آغاز شده است. در دوران ساسانی، بنای دژ اولیه آن را به شاپور دوم نسبت میدهند و در این دوران با نامهایی چون «کَشوین» یا «کژین» شناخته میشد که به موقعیت استراتژیک و نظامی آن به عنوان یک مرزبانپایگاه در برابر دیلمیان اشاره داشت.
این شهر در طول تاریخ با عناوین و نامهای مختلفی همچون شادشاپور، ارساسیا، راژیا و مدینه مبارک یاد شده است. همچنین به دلیل اهمیت سیاسی و فرهنگی در دوران صفویه، لقب «دارالسلطنه» و به خاطر زیبایی و جایگاهش لقب «مینودر» یا دروازه بهشت را به خود اختصاص داد. امروزه نیز این شهر را به عنوان پایتخت هنر خوشنویسی ایران میشناسند.