یعنی چه
این واژه در لغت به معنی قطعه و بخشی از یک کل است و در زبان عامیانه و ادبی به عنوان کنایهای احساسی برای فرزند یا جگرگوشه استفاده میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه در زبان مبدأ و فارسی به صورت بَضْعه (بَضْ عَه) است، هرچند همراه با الگواره به صورت «البَضْعَة» نیز خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه دقیقاً ۶ حرف دارد. در صورت عدم وجود الف و لام، معادلهای ۴ حرفی یا کنایههای آن مد نظر است.
به عربی
این کلمه اصالتاً عربی است و از ریشه (ب ض ع) به معنای بریدن گرفته شده است. در زبان عربی معادلهای دقیقی برای بیان مفاهیم جزء و کل دارد.
به فارسی
در برگردان دقیق ادبی به زبان فارسی، این واژه معادل پاره تن یا تکهای از یک کُل معنی میشود که در اشعار فارسی کاربرد فراوانی دارد.
در قرآن
عین واژه «البضعة» در متن قرآن کریم یافت نمیشود؛ اما مشتقات آن نظیر «بِضْع» (به معنی تعدادی بین ۳ تا ۹ در سوره یوسف و روم) و «بِضَاعَة» (به معنی کالا و سرمایه در سوره یوسف) به کار رفتهاند.
نماد چیست
این واژه به دلیل حدیث نبوی مشهور «فاطِمَةُ بَضْعَةٌ مِنِّي» (فاطمه پاره تن من است) مستقیماً به عنوان نماد، لقب و ارجاعی به حضرت فاطمه زهرا (س) در فرهنگ اسلامی و اشعار آیینی به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل البضعه
واژه «البضعه» (یا بضعه) اصالتاً یک واژه وامگرفته از زبان عربی است که از ریشه سه حرفی «ب-ض-ع» به معنای بریدن و جدا کردن قطعهای گوشت مشتق شده است. در معنای لغوی، این کلمه به مفهوم تکه، پاره، جزء یا بخشی از یک کل به کار میرود؛ اما در گذر زمان و ورود به زبان و ادبیات فارسی، بخصوص ادبیات آیینی، بار معنایی کنایی و احساسی عمیقی به خود گرفته و معادل واژه «جگرگوشه» یا «پاره تن» قرار گرفته است.
شهرت و جایگاه ویژه این کلمه در فرهنگ اسلامی و مذهبی، ریشه در حدیثی متواتر و گرانقدر از پیامبر اکرم (ص) دارد که در آن حضرت زهرا (س) را پاره تن خود نامیدهاند. از همین روی، اصطلاحاتی چون «بضعةالرسول» یا «بضعه احمدی» در شعر فارسی مستقیماً به عنوان نمادی برای اشاره به حضرت فاطمه (س) استفاده میشود و این واژه فراتر از یک معنای لغوی ساده، به یک نماد ارزشمند مذهبی تبدیل شده است.