یعنی چه
این کلمه ترکیبی از حرف عطف «وَ» (به معنی و) و «الضّالّین» (به معنی گمراهان) است. در اصطلاح به افرادی اطلاق میشود که به دلیل جهل، نبود راهنما یا غفلت، از مسیر صحیح هدایت و صراط مستقیم دور شده و سرگردان شدهاند.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «وَالضّالّین» است که در آن همزه وصل میان دو کلمه خوانده نمیشود، حرف «ض» با تشدید و الف آن با مدّ کشیده (به مدت ۴ تا ۶ حرکت) و حرف «ل» نیز با تشدید ادا میشود.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن کریم، این عبارت معمولاً برای توصیف افرادی که راه راست را گم کرده یا دچار ضلالت شدهاند به کار میرود.
به عربی
این کلمه در زبان عربی اسم فاعل از فعل «ضلّ» به معنی گم شد، بوده و به صورت جمع مذکر سالم صیغه شده است که در ترکیب با «وَ» عطف در آیه نقش نحوی خاص خود را دارد.
به فارسی
برگردان دقیق و روان این کلمه در زبان فارسی «و گمراهان» است. از واژههای مترادف آن در زبان فارسی میتوان به بیراهان، سرگشتگان، منحرفان و غافلان اشاره کرد که همگی مفهوم دوری از مسیر درست را میرسانند.
در قرآن
این عبارت به همراه حرف نفی «لا» در آخرین آیه سوره فاتحه آمده است: «صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّینَ». در تفاسیر آمده که ضالین گمراهانی هستند که از روی جهل یا نبود راهنما مسیر را گم کردهاند، برخلاف مغضوبین که از روی لجاجت و دشمنی با حق مخالفت میکنند.
نماد چیست
در فرهنگ و تفاسیر اسلامی، «ضالین» نماد افرادی است که بدون دشمنی پیشینی با حقیقت، به علت انحرافات فکری یا پیروی کورکورانه از سنتهای غلط، از مسیر هدایت بازماندهاند. در برخی روایات تطبیقی نیز از آنان به عنوان نمادی از منحرفان نصارا (مسیحیانی که دچار غلو شدند) یاد شده است.
جمعبندی و توضیح کامل کلمه والضالین
عبارت «وَالضّالّین» یکی از کلیدیترین واژههای پایانی سوره مبارکه حمد است که مسلمانان روزانه بارها در نمازهای خود آن را تکرار میکنند. این کلمه از ریشه عربی «ض ل ل» گرفته شده و به معنای «و گمراهان» یا کسانی است که از صراط مستقیم و مسیر الهی منحرف گشتهاند. مفسران قرآن کریم تقابل ظریفی میان این واژه و «مغضوبین» ترسیم میکنند؛ چرا که ضالین معمولاً به خاطر جهل، نبود راهنما یا غفلت دچار سرگردانی شدهاند، در حالی که مغضوبین با وجود شناخت حق، از روی لجاجت و عناد با آن به مخالفت برمیزنجند.
از نظر معنایی و نمادین، این عبارت در تفاسیر اسلامی به عنوان نمادی از گمراهی فکری، کجرویهای عقیدتی و انحرافات سنتی شناخته میشود که لزوماً با کینه و دشمنی اولیه همراه نیست. بررسی معادلهای این واژه در زبانهای دیگر مانند انگلیسی و ترکی نیز نشاندهنده مفهوم ثابتی از «کسانی که راه را گم کردهاند» است. در نهایت، یادآوری این کلمه در دعاها و مناسک عبادی، هشداری دائمی به مؤمنان است تا همواره خواهان ثبات قدم در راه هدایت باشند و از افتادن در ورطه سرگشتگی و بیراهه دوری گزینند.