اسپ اسطرلاب یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل اسپ اسطرلاب

واژه «اسپ اسطرلاب» برخلاف ظاهر غلط‌انداز خود، ربطی به حیوان اسب یا صورت‌های فلکی ندارد، بلکه یکی از مهم‌ترین قطعات مکانیکی و فنی در ساختار نجومی اسطرلاب‌های کهن است. این قطعه کوچک که به صورت یک پین یا گوه مخروطی ساخته می‌شد، در مرکز دستگاه قرار می‌گرفت تا صفحات متحرک نجومی را به صورت کاملاً مستحکم روی محور اصلی قفل کند.

علت نام‌گذاری این قطعه به نام «اسپ» یا «اسبک» این بود که منجمان و صنعتگران باستان، سرِ بیرون‌زده این گوه فلزی را معمولاً به شکل مینیاتوری از سر یک اسب می‌تراشیدند. در متون نجوم دوره اسلامی به آن «الفرس» نیز گفته می‌شد و در واقع نماد انسجام و اتصال کل دستگاه بود، چرا که بدون این پین کوچک، صفحات اسطرلاب از هم جدا شده و دستگاه کارایی خود را از دست می‌داد.