معنی
در لغتنامههای معتبر مانند دهخدا و لسانالعرب، صقر به پرندگان شکاریِ گوشتخوار و تیزبین مانند شاهین، چرغ و شهباز اطلاق میشود که به شجاعت و بلندپروازی مشهورند.
یعنی چه
این واژه مجازاً یا کنایتاً در ادبیات و فرهنگ عامه برای توصیف افراد شجاع، بلندپرواز، تیزبین و مقتدر به کار میرود و مظهر مناعت طبع است.
مترادف
واژههای فوق همگی به انواع پرندگان شکاری اشاره دارند که در متون کهن با صقر هممعنی هستند.
متضاد
این کلمه متضاد طبیعی مستقیم ندارد؛ اما در ادبیات و نشانهشناسی، پرندگانی مانند کبوتر (نماد صلح و مظلومیت) یا کبک (به عنوان صید) در مقابل آن قرار میگیرند.
ریشه
صقر واژهای اصالتاً عربی است. لغتشناسان معتقدند این کلمه با مفهوم شدت تابش آفتاب و داغ شدن نیز ارتباط ریشهای دارد و در زبان عربی به صورت مکسر به «صُقور» جمع بسته میشود.
جمله سازی
به فارسی
دقیقترین و رایجترین معادلهای فارسی برای این واژه عربی، کلمات «شاهین» و «چرغ» هستند.
جمعبندی و توضیح کامل صقر
واژه «صقر» یک لغت اصالتاً عربی است که به طور گسترده در متون کهن و ادبیات فارسی به معنای شاهین، باز و انواع پرندگان شکاری گوشتخوار به کار رفته است. این پرنده در فرهنگ خاورمیانه و کشورهای عربی نماد رسمی شجاعت، مقتدر بودن، بلندپروازی و تیزبینی است و امروزه نیز به عنوان نماد ملی چندین کشور شناخته میشود.
نکته جالب توجه در زبانشناسی این واژه، همآوایی آن با کلمه «سَقَر» (با سین) در قرآن کریم است؛ اگرچه صقر با صاد به معنی پرنده در قرآن نیامده، اما سقر به معنای جهنم و آتش سوزان با آن همریشه است، چرا که یکی از معانی فرعی صقر در عربی، شدت گرما و داغ شدن آفتاب است.