یعنی چه
این اصطلاح در زبان فارسی به دو معنی عمده به کار میرود؛ نخست، پوشاندن چهره و حجاب داشتن زن در برابر افراد نامحرم (بهویژه با استفاده از چادر یا روبند) و دوم، پنهان کردن رخ و رو برگرداندن از شخص دیگر به دلیل خجالت، شرم یا آزردگی خاطر.
تنزّع (تلفظ)
این عبارت فعلی ترکیبی، به صورت [رُویْ خُودْ رَا گِرِفْتَن] تلفظ میشود.
در جدول
در پاسخ به سوالات طراحان جدول، عبارت «روی خود را گرفتن» دقیقاً دارای ۱۳ حرف است. از واژههای مشابه و کوتاهتر میتوان به «رو گرفتن» یا «پرده کردن» اشاره کرد.
به انگلیسی
برای معادلسازی این اصطلاح کنایی در زبان انگلیسی، بسته به بافت متن از عبارات مربوط به حجاب یا پنهان کردن صورت از روی خجالت استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی واژههای همخانواده با حجاب بهترین برگردان برای این مفهوم هستند. همچنین در لغت قرآنی، مفهوم آیه ۵۹ سوره احزاب (یُدْنِینَ عَلَیْهِنَّ مِنْ جَلَابِیبِهِنَّ) به نوعی مصداق عملی رو گرفتن است.
به فارسی
واژگان هممعنی و مترادفهای این اصطلاح در زبان فارسی شامل رو گرفتن، حجاب کردن، پرده کردن، چهره پنهان کردن و رو برگرداندن (از روی حیا) است. در نقطه مقابل، عباراتی چون کشفِ حجاب کردن، روی نمودن و جلوه کردن به عنوان متضاد آن شناخته میشوند.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و ادبیات غنی فارسی، روی گرفتن نماد بارز مأخوذبهحیا بودن، پاکدامنی و عفت است. در اشعار عاشقانه و عرفانی نیز این اصطلاح گاه به عنوان نمادی از محجوبیت، ناز معشوق یا پنهانکاری رازآلود جلوه میکند؛ همانطور که وحید میگوید: «دیدم به جانبش ز حیا روی خود گرفت / مردی گمان نداشت که از وی نهان شود».
جمعبندی و توضیح کامل روی خود را گرفتن
اصطلاح کنایی «روی خود را گرفتن» یا همان «رو گرفتن»، یکی از ترکیبات اصیل زبان فارسی است که ریشه در فرهنگ، مذهب و سنن ایرانی دارد. واژه «روی» بازمانده از ریشه پهلوی و به معنای درخشش و روشنی است و فعل «گرفتن» نیز سیر تطور خود را از پارسی باستان طی کرده است تا در کنار هم، معنای پوشاندن رخ و حجاب کردن را بسازند.
این عبارت علاوه بر دلالت بر رفتار مذهبی و پوشش زنان (حجاب)، در روابط اجتماعی و ادبیات نیز کاربرد گستردهای دارد و نشاندهنده واکنشِ برخاسته از حیا، خجالت یا حتی آزردگی خاطرِ یک فرد در مواجهه با دیگری است. از این رو، این کنایه ترکیبی فراتر از یک پوشش ساده، حامل بار فرهنگی عمیقی از مفهوم شرم و محجوبیت است.