یعنی چه
تنبلا در فرهنگ جغرافیایی، نام یکی از روستاهای دهستان تالارپی در شهرستان قائمشهر (شاهی سابق) استان مازندران است. از سوی دیگر، این کلمه میتواند در زبان عامیانه به عنوان شکل جمع یا اشارهای به واژه «تنبل» (به معنی کاهل، سست و تنپرور) به کار رود که در قدیم به معنای مکر و حیلت نیز بوده است.
تلفظ
تلفظ این واژه به صورت تَنبَلا (Tanbalā) است که در تلفظ عامیانه حرف «ن» پیش از «ب» به صورت «م» شنیده میشود (تمبلا).
در جدول
در جدولهای متقاطع، این کلمه پنج حرفی به عنوان نام روستایی در استان مازندران یا مرتبط با ریشه و معنای کاهلی و تنپروری مطرح میشود.
به انگلیسی
برای نام خاص جغرافیایی معادل معنایی ندارد و به صورت Tanbala فینگلیش میشود؛ اما برای ریشه واژه تنبل، از این معادلات استفاده میشود.
به عربی
نام مکان تغییر نمیکند، اما برای واژه پایه تنبل، در زبان عربی صفات کَسول و خامل به کار میروند.
در قرآن
عین کلمه «تنبلا» یا «تنبل» در قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، مفهوم تنبلی و سستی در انجام وظایف دینی، در آیاتی مانند آیه ۱۴۲ سوره نساء با واژه «کُسالیٰ» (با بیحالی و کسالت) برای توصیف نماز منافقان نکوهش شده است.
جمعبندی و توضیح کامل تنبلا
واژه «تنبلا» در زبان فارسی یک اسم عام یا صفت مستقل و رایج به شمار نمیرود. این کلمه در لغتنامههای مرجع مانند لغتنامه دهخدا، به عنوان یک اسم خاص جغرافیایی ثبت شده و نام روستایی از توابع دهستان تالارپی در شهرستان قائمشهر واقع در استان مازندران است.
از سوی دیگر، چنانچه این کلمه برگرفته از ریشه واژه «تنبل» مد نظر باشد، در زبان فارسی امروز به معنای فرد کاهل، سست و گریزان از کار است، هرچند که در اشعار کهن فارسی (مانند آثار رودکی و فردوسی) به معنی حیله، مکر و جادوگری نیز به کار میرفته است. مفهوم اخلاقی تنبلی در آیات قرآنی نیز با واژگانی چون کسالی مورد ملامت قرار گرفته است.