یعنی چه
حس باصره یکی از حواس پنجگانه ظاهری است که به جاندار توانایی میدهد تا با استفاده از اندام چشم، نور، تاریکی، رنگها، مسافت و اشکال اجسام را درک کند. در متون قدیمی، گاهی به خود چشم نیز مجازاً باصره میگفتند.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه عربی تشکیل شده و در زبان فارسی به صورت «حِسِّ باصِرِه» تلفظ میشود. واژه باصره بر وزن فاعله است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ عبارت «حس باصره» خود این کلمه با ۷ حرف است. همچنین ممکن است به عنوان راهنما برای پاسخهای «بینایی» یا «دید» به کار رود.
به انگلیسی
معادلهای اصلی این واژه در زبان انگلیسی Sight و Vision هستند که به توانایی دیدن اشاره دارند.
به فارسی
معادلهای اصیل و روان فارسی برای این واژه، «بینایی» و «دید» هستند. از واژههای همخانواده و مرتبط عربی آن در فارسی میتوان به بصر، بصیرت، ابصار و مبصر اشاره کرد. متضاد آن نیز حس سامعه (شنوایی)، شامه (بویایی)، ذائقه (چشایی) و لامسه (بافته) است.
در قرآن
کلمه «باصره» با این املا و به معنی بینایی در قرآن کریم ذکر نشده است؛ اما ریشه آن در قالب واژههایی چون «بصر» و «ابصار» بارها به کار رفته است. نکته مهم این است که کلمه «بَاسِرَة» در آیه ۲۴ سوره قیامت (`وَوُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ بَاسِرَةٌ`) هیچ ارتباطی به بینایی ندارد و از ریشه «بسر» به معنی چهره عبوس و غمناک است.
نماد چیست
در ادبیات، هنر و فرهنگهای مختلف، حس باصره معمولاً با المان «چشم» نمایش داده میشود. همچنین در قلمرو حیوانات، پرندگانی که دید بسیار قوی و تیزبینی دارند، مانند عقاب و شاهین، به عنوان نماد مظهر این حس شناخته میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل حس باصرة
حس باصره یکی از مهمترین حواس پنجگانه است که به ما امکان درک و زنده کردن تصاویر پیرامونمان را میدهد. این واژه ریشه در زبان عربی دارد و لغتنامههای معتبری چون دهخدا، معین و عمید آن را به معنای قوه بینایی و نیروی درک رنگها و نور از طریق چشم تعریف کردهاند.
اگرچه خود کلمه باصره در قرآن کریم نیامده است، اما مشتقات آن مانند بصر و ابصار به کرات برای اشاره به موهبت دیدن به کار رفتهاند. باید توجه داشت که نباید این کلمه را با واژه قرآنی «باسره» (به معنی دژم و عبوس) اشتباه گرفت. در فرهنگ عامه و ادبیات نیز، چشم و پرندگان شکاری تیزبین نمادهای اصلی این حس به شمار میروند.