یعنی چه
کشند کهکشانی یک پدیده اخترشناسی است که در آن نیروی جزر و مدی بسیار عظیمی به دلیل ناهمگون بودن توزیع جرم و گرانش در نقاط مختلف یک کهکشان، بر اجرام درون آن یا کهکشانهای همسایه وارد میشود. این نیرو میتواند باعث کشیدگی، تغییر شکل یا حتی فروپاشی ساختارهای کیهانی مانند کهکشانهای اقماری، خوشههای ستارهای و ابر اورت در لبه منظومه شمسی شود.
تلفظ
این عبارت به صورت «کَشَندِ کَهکِشانی» (kašand-e kahkešāni) تلفظ میشود. واژه کشند ترکیب «کِش + -َند» و مصوب فرهنگستان است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این پدیده علمی معمولاً با عناوینی همچون «نیروی جزر و مدی کیهانی» یا «جزر و مد کهکشانی» به کار میرود که پاسخ اصلی آن ۱۱ حرف دارد.
به انگلیسی
معادل دقیق و علمی این اصطلاح در زبان انگلیسی Galactic tide است. همچنین در زبان عربی به آن المد الجریانی یا المد المجری میگویند.
به فارسی
معادلهای فارسی دقیق این عبارت تخصصی شامل «جزر و مد کهکشانی» و «نیروی کشندی کیهانی» است. واژه کشند ریشه اصیل فارسی دارد و به عنوان جایگزین واژه بیگانه تاید (Tide) استفاده میشود.
نماد چیست
در مجامع بینالمللی نماد گرافیکی یا آیکونیک خاصی برای کشند کهکشانی تعریف نشده است؛ اما در معادلات فیزیک نجومی، این پدیده را با نمادهای مربوط به نیرو یا شتاب کشندی مانند $F_t$ یا $a_t$ در مقیاس کهکشان نمایش میدهند.
جمعبندی و توضیح کامل کشند کهکشانی
کشند کهکشانی یکی از جذابترین و در عین حال مخربترین نیروهای گرانشی در مقیاس کیهانی است. هنگامی که دو کهکشان از کنار یکدیگر عبور میکنند، این نیروی ناهمگون گرانشی باعث میشود که ستارهها، گازها و غبارهای میانستارهای آنها به شکل رشتههای بلند و درخشانی به نام «دمهای کشندی» در فضا رها شوند. یک نمونه بارز از این رویداد، برهمکنش کهکشانهای معروف به «موشها» (NGC 4676) است.
این پدیده علاوه بر تغییر شکل کهکشانهای بزرگ، بر ساختارهای کوچکتر مانند ابر اورت در منظومه شمسی ما نیز تاثیرگذار است و میتواند با اختلال در مدار دنبالهدارها، آنها را به سمت بخشهای داخلی منظومه شمسی هدایت کند. شناخت این نیرو به اخترشناسان کمک میکند تا تاریخچه شکلگیری و تحول ساختارهای بزرگ کیهانی را بهتر درک کنند.