یعنی چه
مناعت طبع بیانگر حالتی روحی است که فرد به دلیل احساس شرافت و بزرگی درونی، خود را برتر از آن میداند که برای مادیات یا منافع زودگذر، دست نیاز به سوی دیگران دراز کند یا به کارهای پست تن دهد.
متضاد
این واژهها نشاندهنده فرومایگی، پستیِ سرشت و وابستگی خوارکننده در تقابل با مناعت طبع هستند.
تلفظ
واژه «مناعت» با فتح مِیم و نون و کسر عین (mānā'at) و واژه «طبع» با فتح طاء و سکون باء و عین (tab') تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای طراحان جدول کلمات متقاطع بر اساس تعداد حروف.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به سیاق کلام، واژگانی که مفهوم کرامت درونی و بلندنظری را برسانند به عنوان معادل استفاده میشوند.
به ترکی
در ترکی استانبولی واژه Tokgözlülük به معنای دقیق سیرچشمی و عدم تمایل به مال دیگران، نزدیکترین معادل برای مناعت طبع است.
به فارسی
این اصطلاح یک ترکیب اضافهٔ اقترانی از دو واژهٔ عربی (مناعت + طبع) است که در زبان فارسی به معنای داشتن سرشت استوار، نفوذناپذیر و بینیاز در برابر پستیها و مادیات به کار میرود.
در قرآن
بارزترین نمونه مصداقی آن آیه ۲۷۳ سوره بقره است که دربارهٔ نیازمندانِ با مناعت طبع میفرماید: «یَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِیَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ» (فرد بیخبر، آنها را از شدت خویشتنداری و مناعت طبعی که دارند، توانگر و بینیاز میپندارد).
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات فارسی، شاهین یا عقاب (به دلیل بلندپروازی و نخوردن مردار)، دریا (به نشانهٔ استغنا و بینیازی) و سرو (به دلیل آزادگی و سرخم نکردن) به عنوان نمادهای سنتی بلندنظری و مناعت طبع شناخته میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل مناعت طبع
مناعت طبع یکی از والاترین فضایل اخلاقی و کمالات نفسانی است که ریشه در عزتنفس و کرامت انسانی دارد. این ویژگی به فرد قدرتی درونی میبخشد تا در برابر وسوسههای مادی و منافع زودگذر ایستادگی کند و هرگز برای رفع نیازهای خود، دست تمنا به سوی دیگران دراز نکرده یا به رفتارهای ذلتبار تن ندهد.
در فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی، انسانهای دارای مناعت طبع همواره به عنوان افراد وارسته، قانع و مستقل ستایش شدهاند. این مفهوم اگرچه به صورت یک واژه واحد در قرآن نیامده، اما در قالب اصطلاحاتی چون «تعفف» به زیبایی به تصویر کشیده شده است؛ تا جایی که انسانهای بلندطبع حتی در هنگام تهیدستی، به دلیل حفظ ظاهر شریف خود، از سوی افراد بیخبر ثروتمند پنداشته میشوند.