یعنی چه
مضیره در لغت به نوعی غذا یا آش گفته میشود که چاشنی اصلی آن شیر ترش شده یا دوغ است. در پخت این غذا گاهی از گوشت، برنج و شیر تازه نیز استفاده میکردند که طعمی ترش و خاص داشته است.
تلفظ
این واژه به صورت مَضِیرَة (با فتح ميم و کسر ضاد) تلفظ میشود و در زبان فارسی معمولاً هاء تأنیث آن به های غیرملفوظ تبدیل شده و «مضیره» خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این واژه خود «مضیره» (۵ حرفی) است و به عنوان طعام یا آشی که با دوغ پزند نیز شناخته میشود.
به انگلیسی
این واژه معادل دقیق و تککلمهای در زبان انگلیسی ندارد و برای توصیف آن از عباراتی که به سوپ یا خوراک تهیه شده با ماست و شیر ترش اشاره دارند، استفاده میشود.
به عربی
واژه مضیره اصالتاً عربی است و از ریشه «م ض ر» به معنای ترش شدن شیر گرفته شده است؛ بنابراین در زبان عربی نیز به همین صورت به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی قدیم و ادبیات کهن، معادلهای دقیق این غذا واژههایی مانند «دوغبا» (آشی که با دوغ پزند) یا «شیروا» و «ماستابه» بوده است.
نماد چیست
این غذا در فرهنگ و تاریخ اسلامی نماد ترجیح دادن منافع مادی بر حقانیت است. این مفهوم از اصطلاح «شیخ المضیره» برای ابوهریره ریشه میگیرد؛ چرا که او برای منفعت مادی، حضور بر سر سفره چرب مضیره معاویه را به همراهی با عدالت علی (ع) ترجیح میداد.
جمعبندی و توضیح کامل مضیره
واژه «مضیره» در اصل نام یک غذای سنتی عربی است که با استفاده از شیر ترش یا دوغ، گوشت و برنج طبخ میشده و در زبان فارسی به آن «دوغبا» میگفتند. این کلمه هرچند در ابتدا صرفاً یک اصطلاح آشپزی بود، اما به مرور زمان وارد ادبیات سیاسی و فرهنگ عامه جهان اسلام شد.
شهرت عمده این واژه به دلیل اصطلاح تاریخی «شیخ المضیره» است که به عنوان طعنهای به ابوهریره به کار میرفت. این امر سبب شد تا مضیره در متون ادبی و تاریخی، از قالب یک نام غذا خارج شده و به نمادی برای نفاق، شکمبارگی و ترجیح دادن لذتها و منافع مادی دنیا بر حق و حقیقت تبدیل شود.