یعنی چه
بیخ کبر در لغتنامههای معتبر و متون طب سنتی به معنی ریشه بوته کَبَر (علف مار یا لگجی) است. پوست این ریشه ارزش دارویی بسیار بالایی دارد و در گذشته برای درمان دردهای مفصلی، رفع انسدادهای کبد و بیماریهای طحال (سپرز) تجویز میشده است.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه ساخته شده است: «بیخ» با کسر خاء به معنای ریشه، و «کَبَر» با فتح کاف و باء که نام خود گیاه است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ به عنوان ریشه گیاه کبر یا اصطلاح طب سنتی آن، دقیقاً کلمه «بیخ کبر» با ۶ حرف است. همچنین ممکن است با عناوینی چون ریشه کور یا ریشه لگجی نیز مطرح شود.
به انگلیسی
در منابع علمی و انگلیسی، برای اشاره به این ماده دارویی از عبارت Caper root یا اصطلاح باتانیکال آن یعنی Capparis spinosa root استفاده میشود.
به عربی
در طب سنتی عربی و کتابهای کهن پزشکی، از این ریشه با نامهای «اصل الکبر» و «عروق الاصف» یاد شده است.
به فارسی
واژههای مترادف و برگردانهای خالصتر فارسی برای این اصطلاح شامل ریشه کور، ریشه لگجی و در برخی منابع طب کهن «زنگیدارو» (برای نوع رومی آن) است.
جمعبندی و توضیح کامل بیخ کبر
ترکیب واژگانی «بیخ کبر» یک اصطلاح تخصصی در گیاهشناسی کهن و طب سنتی ایران است. کلمه «بیخ» ریشه در زبان پهلوی دارد و به معنای ریشه گیاه است و «کبر» نام بوتهای مقاوم است که در مناطق گرمسیری و کمآب میروید. پوست ریشه این گیاه به دلیل داشتن خواص درمانی منحصربهفرد، جایگاه ویژهای در داروسازی سنتی داشته است.
پزشکان قدیمی از بیخ کبر عرق، جوشانده یا ضماد تهیه میکردند تا به کمک آن بیماریهای مربوط به طحال و کبد را درمان کنند. این واژه کاملاً اصیل و علمی است و در حل جدولهای کلمات متقاطع نیز به عنوان یک گنجینه لغوی کاربرد دارد.