یعنی چه
کباث در لغت به میوهٔ درخت اراک اشاره دارد. این میوه شبیه به خوشههای انگور یا گیلاس اما در اندازهای کوچکتر است. میوه کباث در ابتدا سبز رنگ، سپس سرخ و در نهایت پس از رسیدنِ کامل، سیاه و بسیار شیرین میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت کَباث (Kabāth) با فتح کاف و تلفظ حرف ث در زبان عربی است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این کلمه معمولاً به عنوان طراح سؤال برای «میوه درخت مسواک» یا «میوه درخت اراک» کاربرد دارد و پاسخ آن یک واژه ۴ حرفی است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به دلیل اینکه درخت اراک به عنوان درخت مسواک شناخته میشود، میوه آن را با نام علمی یا توصیفی بالا معرفی میکنند.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در لغتنامههای این زبان به میوه کاملاً رسیده و سیاه درخت اراک اطلاق میشود.
به فارسی
کباث یک وامواژه عربی در فارسی است و معادل تککلمهای دقیق و اصیل در زبان فارسی ندارد؛ از این رو در فارسی آن را به صورت توصیفی یعنی «میوه درخت مسواک» یا «میوه درخت پیلو» معنا میکنند.
در قرآن
عین واژهٔ «کباث» در متن قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، در آیه ۱۶ سوره سبأ به درختِ اراکِ تلخمیوه با عنوان «خَمْط» اشاره شده است. شایان ذکر است که کلمه کباث در احادیث نبوی (مانند روایتی در صحیح بخاری درباره چیدن این میوه) به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل کباث
واژهٔ «کباث» یک وامواژهٔ عربی در زبان فارسی است که بر اساس کتابهای معتبر لغت نظیر دهخدا و منتهیالارب، به میوهٔ رسیده، پخته و شیرین درخت «اراک» (یا همان درخت مسواک و پیلو) گفته میشود. این میوه ریز و خوشهای، ابتدا سبز و کال است که در آن حالت به آن «خمط» میگویند و پس از طی مراحل رسیدن، سرخ و در نهایت سیاه و بسیار شیرین میشود که این حالتِ کاملاً رسیده را «کباث» مینامند.
اگرچه این کلمه به صورت مستقیم در متن قرآن کریم به کار نرفته است، اما در روایات و احادیث اسلامی تاریخی از پیامبر اسلام (ص) به چشم میخورد. در فرهنگ عامه و بومشناسی شبهجزیره عربستان، این واژه و میوهٔ آن نمادی از برکت فصل تابستان و خاطرات سنتی چوپانان و ساکنان صحرا به شمار میرود.