یعنی چه
ژنگان بیان شده در زیستشناسی مولکولی به آن بخش از ژنوم (کل ماده ژنتیکی) اطلاق میشود که خاموش نبوده، بلکه فرآیند بیان ژن روی آن صورت گرفته و به مولکولهای عملکردی مانند RNA یا پروتئین تبدیل شده است.
تلفظ
این عبارت ترکیبی حاوی واژهٔ مصوب فرهنگستان «ژِنگان» (به کسر ژ) و صفت مفعولی «بَیانشُده» است.
در جدول
پاسخ ۱۲ حرفی در جدول برای بخش فعال ماده ژنتیکی جاندار، «ژنگان بیان شده» است.
به انگلیسی
در متون علمی انگلیسی از این اصطلاح برای اشاره به بخش کُدکننده و فعال ژنوم استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای معادلسازی این اصطلاح زیستشناسی، ترکیباتی بر پایه واژه الجینوم یا المجموع الوراثی به کار میرود.
به ترکی
در منابع علمی زبان ترکی استانبولی، این مفهوم با استفاده از فعل ifade etmek (بیان کردن) یا وامواژهٔ علمی eksprese ساختار یافته است.
جمعبندی و توضیح کامل ژنگان بیان شده
واژهٔ «ژنگان» از مصوبات دقیق فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که به عنوان معادل کلمه بینالمللی «ژنوم» (Genome) معرفی شده است. این کلمه از ترکیب واژه «ژن» و پسوند فارسی «ـان» (مانند رایان و ناوگان) ساخته شده تا ساختاری همسنگ با پسوند علمی -ome داشته باشد. هنگامی که این اصطلاح به صورت صفت و موصوفِ «ژنگان بیانشده» به کار میرود، دقیقاً به بخش کُدکننده، فعال و رونویسیشدهٔ ماده ژنتیکی اشاره دارد.
در علم زیستشناسی مولکولی و ژنتیک، تمام بخشهای DNA یک موجود زنده در یک زمان مشخص فعال نیستند. شناسایی و بررسی ژنگان بیانشده اهمیت بالایی در درک فرآیندهای سلولی، بیماریها و نحوه پاسخدهی ارگانیسم به محیط دارد، زیرا این بخش مستقیماً مسئول تولید پروتئینها و واسطههای RNA در بدن موجود زنده است و ارتباط نزدیکی با مفهوم ترانسکریپتوم دارد.