عنبسه یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل عنبسه

واژه «عنبسه» یک واژه اصالتاً عربی و بر وزن «فنعله» است که از ریشه ثلاثی «ع-ب-س» به معنی رو ترش کردن گرفته شده است. در فرهنگ‌های لغت معتبر مانند دهخدا، این کلمه به شیری درنده و باصلابت اطلاق می‌شود که از شدت ابهت و خشم، حیوانات دیگر و حتی شیرهای دیگر از او دوری می‌جویند. این واژه در زبان فارسی بیشتر کاربرد ادبی و تاریخی دارد.

در تاریخ اسلام نیز این نام به عنوان اسم خاص مذکر برای چندین شخصیت برجسته از جمله عنبسة بن ابی‌سفیان (برادر معاویه) و عنبسه الفیل (از دانشمندان نحو و شاگردان ابوالاسود دؤلی) به کار رفته است. در روایات تاریخی و مذهبی مرتبط با مهدویت نیز اشاراتی به این نام شده است.

به طور کلی، هرچند این کلمه در محاوره امروز فارسی کاربرد روزمره ندارد، اما در متون کهن، لغت‌نامه‌ها و به ویژه در طراحی سوالات جدول‌های کلمات متقاطع به عنوان معادل شیر درنده، جایگاه خاص خود را حفظ کرده است.