معنی
واژهٔ «رهاو» در زبان فارسی دارای چند معنای کهن و اصیل است؛ مهمترین کاربرد آن نام یکی از آهنگها، نغمهها یا مقامهای موسیقی قدیم ایران است. همچنین در متون کهن به معنای آبراهه، نهر، مجرای آب و کاریز، و در حوزه ناوبری قدیمی به معنای مسافر دریا و سیاح بحر به کار رفته است.
یعنی چه
اگر در متون ادبی یا جدول با این واژه مواجه شدید، به این معناست که اشاره به یک ملودی آرامشبخش و پندآموز در ایران باستان دارد یا منظور از آن، راهی است که آب از آن عبور میکند (نهر و جویبار)؛ گاهی نیز به معنای دریانورد و مسافر کشتی است.
ریشه
این واژه کاملاً فارسی و اصیل است و ریشه در زبانهای ایرانی کهن دارد. البته در برخی فرهنگها مانند آنندراج اشاره شده که ممکن است به قلعهای قدیمی به نام رهاو یا شهر رُهاء نیز منسوب باشد، اما ساختار معنایی آن (بهویژه در بخش موسیقی و آبراهه) کاملاً با ریشههای پارسی پیوند دارد.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی به صورت فتح اول و الف اشباع یعنی رَهاو (رَ + هاو) تلفظ میشود که در حالتهای دیگر موسیقایی به صورت رهاوی یا رهاب نیز خوانده شده است.
در جدول
در سؤالات جدول کلمات متقاطع، واژهٔ «رهاو» به عنوان پاسخ برای راه آب، نغمه موسیقی قدیمی یا مسافر دریا کاربرد دارد و دقیقاً یک کلمهٔ ۴ حرفی است.
به انگلیسی
برای معادلسازی این واژه در زبان انگلیسی، اگر منظور نغمهٔ موسیقی باشد از نگارش فینیتیو آن استفاده میشود و اگر منظور مجرای آب باشد، واژگانی چون Watercourse به کار میروند.
به عربی
در زبان عربی معادل دقیقی برای این واژه اصیل وجود ندارد؛ در کتب موسیقی کهن از اصطلاح الرهاوی استفاده شده و برای معنای طبیعی آن کلمه مجری الماء یا نهر مناسب است.
نماد چیست
در ادبیات و هنر موسیقی کهن، این واژه و نغمهٔ وابسته به آن نمادی از آرامش، تسکین خاطر، پند و اندرز و تسلای دل داغدیدگان به شمار میرود و حس آواز آزاد و رها را تداعی میکند.
جمعبندی و توضیح کامل رهاو
واژه «رهاو» از لغات کهن، اصیل و کمکاربرد زبان فارسی است که در ادبیات کلاسیک و لغتنامههای معتبری چون دهخدا و معین جایگاه ویژهای دارد. این کلمه وجه تسمیههای متفاوتی دارد که مهمترین آنها در حوزه هنر، اشاره به یکی از نغمات، دستگاهها یا مقامهای موسیقی قدیم ایران دارد که نوایی آرامشبخش و نصیحتآمیز داشته است.
علاوه بر جنبه هنری، رهاو در کاربردهای طبیعی خود به معنای جویبار، نهر، کاریز و آبراهه به کار رفته و در دریانوردی باستان نیز به مسافران بحر و دریا اطلاق میشده است. امروزه این کلمه بیشتر در سوالات جدول، متون تاریخی موسیقی و شعر شاعران بزرگی چون خاقانی دیده میشود.