معنی
طایر در لغت به معنای موجودی است که در هوا پرواز میکند. این واژه در متون کهن به عنوان صفت یا اسم برای تمامی پرندگان و مرغان به کار میرفته است.
یعنی چه
علاوه بر معنای ظاهری پرنده، در زبان عرفان و اصطلاحات قرآنی به معنای بخت، فال (نیک یا بد)، کارنامه اعمال و همچنین نمادی از روح بلندپرواز انسان و فرشتگان (طایر قدس) استفاده میشود.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه عربی (ط-ی-ر) مشتق شدهاند و با مفاهیمی چون پریدن، پرواز کردن و پرنده در ارتباط هستند.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «پرنده» یا «پروازکننده»، واژه ۴ حرفی «طایر» یا «طائر» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم طایر در انگلیسی بسته به بافت متن از واژههای رایج مربوط به پرندگان و پرواز استفاده میشود.
به عربی
واژه طایر خود ریشه عربی دارد و در این زبان به شکل الطائر یا الطیر برای اشاره به پرندگان استفاده میشود.
به فارسی
برگردان و معادل اصیل فارسی این واژه وامگرفته، همان کلمات «پرنده» و «مرغ» هستند که به خوبی معنای آن را منتقل میکنند.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و اشعار شاعرانی چون حافظ و مولانا، طایر نماد ارواح پاک، آزادی از قفس تن، معنویت، عروج به عالم بالا و گاه کنایه از تقدیر و فال است.
جمعبندی و توضیح کامل طایر
واژه «طایر» (یا طائر) یک وامواژه عربی در زبان فارسی است که از ریشه ثلاثی مجرد (ط-ی-ر) به معنی پریدن و پرواز کردن گرفته شده است. این کلمه در معنای حقیقی خود به هرگونه پرنده یا موجود بالدار اشاره دارد و در جدولهای کلمات متقاطع به عنوان یک پاسخ چهار حرفی برای واژه پرنده شناخته میشود.
در فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی، طایر فراتر از معنای مادی خود رفته و کارکردهای کنایی و نمادین عمیقی یافته است. در قرآن کریم، این واژه هم به معنای پرندگان حقیقی و هم به مجاز در معنای کارنامه اعمال و سرنوشت انسان به کار رفته است؛ چرا که اعراب پیشین با جهت پرواز پرندگان فال میزدند.
در شعر و عرفان فارسی نیز شاعران بزرگی مانند حافظ از تعابیری چون «طایر گلشن قدس» استفاده کردهاند تا روح بلندپرواز انسان را که در قفس تن مادی گرفتار شده است، به تصویر بکشند. از این رو، طایر نمادی برجسته از آزادی، معنویت، عروج و اتصال زمین به آسمان محسوب میشود.