یعنی چه
تیلوریسم یا مدیریت علمی، مکتبی در مدیریت و اقتصاد صنعتی است که در اوایل قرن بیستم توسط فردریک وینزلو تیلور پایهگذاری شد. این روش با حذف حرکات اضافی کارگران، تقسیم کارهای پیچیده به وظایف کوچک و زمانسنجی دقیق، تلاش میکند بهرهوری و کارایی کارخانهها را به حداکثر برساند.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت «تِیلوریسم» تلفظ میشود که بخش اول آن نام خانوادگی بنیانگذار مکتب (Taylor) و بخش دوم پسوند مکتبساز «ایسم» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این واژه معمولاً در پاسخ به راهنماهایی چون «مکتب مدیریت علمی»، «نظریه فردریک تیلور» یا «نظام استانداردسازی کارگر به مثابه ماشین» میآید. طراحان جدول گاهی تعداد حروف آن را ۸ حرفی در نظر میگیرند.
به انگلیسی
در مراجع بینالمللی و متون تخصصی غربی، این مفهوم را با نام واضع آن Taylorism یا با عنوان توصیفی Scientific Management (مدیریت علمی) میشناسند.
به فارسی
از آنجا که تیلوریسم یک واژه وامگرفته (فرنگی) است، ریشه اصیل فارسی ندارد؛ اما در زبان فارسی بهترین و رایجترین برگردان مفهومی آن «مدیریت علمی» یا «نظام استانداردسازی کار» است.
در قرآن
این اصطلاح یک مفهوم کاملاً مدرن، صنعتی و مربوط به اوایل قرن بیستم میلادی است؛ به همین دلیل هیچگونه کاربرد، ریشه یا اشارهای در قرآن کریم یا متون مذهبی و کلاسیک اسلامی ندارد.
نماد چیست
تیلوریسم نماد نگاه مکانیکی به نیروی کار، تبدیل انسان به جزئی از ماشینآلات، و مظهر دقیق زمانبندی (تایمموشن) در کارخانههای بزرگ مدرن است که کارگر را ملزم به هماهنگی مطلق با سرعت نوار نقاله میکند.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه Taylorism در اصل انگلیسی است و به رویکردی دلالت دارد که وظایف شغلی را به بخشهای کوچک و تکراری تقسیم میکند تا سرعت تولید بالا برود. این اصطلاح در جامعهشناسی کار (Sociology of Work) کاربرد وسیعی دارد.
جمعبندی و توضیح کامل تیلوریسم
تیلوریسم یا مدیریت علمی، سنگ بنای صنایع مدرن و خطوط تولید انبوه است که با استانداردسازی ابزارها و زمانسنجی دقیق حرکات کارگران، بازدهی کارخانهها را به شدت افزایش داد. این مکتب بعدها با پیوند خوردن به نظام تولیدی هنری فورد، مفهوم «فوردیسم» و خطوط مونتاژ زنجیرهای را شکل داد.
با وجود موفقیتهای چشمگیر اقتصادی، تیلوریسم به دلیل نگاه افراطی و مکانیکی به انسان مورد نقد شدید جامعهشناسان قرار گرفته است؛ چرا که کارگر را تا حد یک ربات بیروح و ابزار مکانیکی پایین میآورد و روحیات و عواطف انسانی او را نادیده میگیرد.