یعنی چه
این واژه در لغت به معنای تلاش برای کسب اطلاع و جستوجوی حقیقت است. در کاربردهای مدرن و سیاسی، به فرآیند جمعآوری اطلاعات امنیتی، جاسوسی و ضدجاسوسی نیز اشاره دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این کلمه با کسره روی همزه و تاء (اِستِخبار) است که از باب استفعال در زبان عربی مشتق شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «خبر پرسیدن» یا «طلب آگاهی» به کار میرود.
به انگلیسی
واژه Intelligence دقیقاً معادل بافت مدرن و امنیتی این کلمه (استخبارات) است.
به عربی
در کشورهای عربی، این واژه و جمع آن به طور رسمی برای نامگذاری سازمانهای اطلاعاتی و امنیتی استفاده میشود.
به فارسی
برگردانهای دقیق فارسی آن شامل واژههای پرسوجو و استعلام در متنهای عمومی، و واژههای اطلاعاتی و جاسوسی در متون امنیتی است.
در قرآن
خود مصدر «استخبار» در متن قرآن نیامده است، اما در علم تفسیر، اصطلاح «سوال استخبار» برای آیاتی که در آنها پرسشی برای رفع مجهول مطرح شده (مانند یسئلونک)، به وفور استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل استخبار
واژه استخبار ریشه در زبان عربی و ثلاثی مجرد «خ ب ر» دارد. این کلمه در زبان فارسی کلاسیک و متون کهن بیشتر به معنای سادهی پرسوجو، طلب آگاهی و استعلام به کار میرفته است. با این حال، سیر تطور معنایی این واژه در دوران معاصر، آن را به حوزههای نظامی و سیاسی سوق داده است.
امروزه این کلمه و مشتقات آن مانند «استخبارات» در زبان عربی و همچنین در فارسی رایج در افغانستان، به طور خاص به معنای سازمانهای اطلاعاتی، امنیتی و جاسوسی به کار میروند. در نشانههای مدرن این نهادها معمولاً از نمادهایی چون عقاب یا چشم بینا استفاده میشود.