معنی
«هشیاران» صورت جمع واژهٔ «هشیار» (هوشیار) است. در لغتنامههای معتبر فارسی مانند دهخدا و معین، این کلمه به معنای انسانهای عاقل، دانا، زیرک، محتاط و کسانی که در حالت آگاهی و مراقبت ذهنی کامل قرار دارند و از غفلت، خواب یا مستی دور هستند، تعریف شده است.
یعنی چه
این واژه در اصطلاح به کسانی اطلاق میشود که نسبت به پیرامون خود دید باز و درک درستی دارند، فریب مادیات یا غفلتهای روزمره را نمیخورند و با سنجیدگی و عقلانیت رفتار میکنند.
مترادف
کلماتی که در متون فارسی میتوانند به جای هشیاران قرار گیرند و بار معنایی مشابهی را منتقل کنند.
متضاد
واژههایی که مفهوم مخالف آگاهی، بیداری و عقلانیت را نشان میدهند.
هم خانواده
کلمات مشتق و همریشه با واژه هشیاران که از ریشه باستانی «هُش/هوش» ساخته شدهاند.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی همچون «بیداران»، «آگاهان» یا «افراد عاقل» که نیاز به یک کلمه ۷ حرفی دارد، واژه «هشیاران» قرار میگیرد.
به انگلیسی
معادلهای انگلیسی این واژه بسته به بافت متن (آگاهی ذهنی، بیداری معنوی یا رفع مستی) انتخاب میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل هشیاران
واژهٔ «هشیاران» از ریشههای اصیل و کهن زبان پارسی (ریشه میانه و پهلوی ōšyār) نشئت گرفته است که ترکیب «هُش/هوش» (به معنی درک و شعور) با پسوند دارندگی «یار» و نشانهٔ جمع «ان»، معنای زیبای «دارندگان آگاهی و خرد» را پدید میآورد. این واژه در ادبیات سنتی و عرفانی ما جایگاه ویژهای دارد و معمولاً به عنوان نمادی از بیداری معنوی، سلوک و رهایی از خواب غفلت به کار میرود؛ جایی که پدیدههایی مثل سپیدهدم یا خروس سحری نیز نویدبخش این حالت هستند.
اگرچه خود این واژه به دلیل اصالت فارسیاش در متن عربی قرآن کریم نیامده است، اما مفاهیم مترادف آن مانند «أُولِی الْأَلْبَابِ» (صاحبان اندیشه) و اصطلاحاتی چون تعقل و تفکر به وفور در متون دینی ستایش شدهاند. در کاربردهای روزمره و حل جدول نیز، هشیاران به عنوان یک کلمه کلیدی ۷ حرفی، همواره یادآور مفهوم بیداری، ذکاوت و دوری از مستی و بیخبری است.