معنی
واژه غیور صفت مبالغه است و به فردی پر از غیرت و تعصب مثبت اطلاق میشود که نسبت به حفظ ناموس، آبرو، وطن و ارزشهای اخلاقی و اجتماعی خود بسیار حساس است و با شجاعت از آنها پاسداری میکند. این کلمه در معنای مجاز به فرد دلیر، خوددار و با عزتنفس نیز اشاره دارد.
یعنی چه
در اصطلاح و فرهنگ عامه، غیور یعنی کسی که رگ غیرت دارد؛ یعنی نسبت به ورود بیگانگان به حریم شخصی، خانوادگی یا وطنی خود بیتفاوت نیست و با تمام وجود و مایه گذاشتن از جان، از شرف و مرزهای خود دفاع میکند.
مترادف
این واژهها در بافتهای مختلف ادبی و حماسی میتوانند به عنوان جانشین کلمه غیور به کار روند.
متضاد
در منابع لغوی متضاد واحد و قطعی برای آن ذکر نشده است، اما با توجه به مفهوم، کلماتی که نشاندهنده بیتفاوتی نسبت به آبرو و ناموس هستند، متضاد آن محسوب میشوند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه لغوی عربی غ-ی-ر یا مشتقات فارسی آن در جامعه شکل گرفتهاند.
ریشه
این واژه صیغه مبالغه از ریشه عربی «غ ی ر / غیرة» به معنای رشک بردن، حساسیت و پاسداری از حریم است. این کلمه وارد زبان فارسی شده و در هر دو جنس مذکر و مؤنث به یک صورت (غیور) به کار میرود.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «غیرتمند» یا «با حمیت» معمولاً واژه ۴ حرفی «غیور» مد نظر طراحان است.
به انگلیسی
واژه غیور معادل تککلمهای دقیق و کاملی در انگلیسی ندارد و بسته به بافت متن، از صفاتی که به شجاعت، شرافت، جوانمردی یا تعصب مثبت اشاره دارند برای ترجمه آن استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل غیور
واژه غیور یکی از کلمات پرکاربرد و ارزشمند در فرهنگ فارسی و اسلامی است که ریشه در زبان عربی دارد اما در جان و دل ادبیات حماسی و اجتماعی ایران رخنه کرده است. این صفت مبالغه، نشاندهنده اوج غیرتمندی، حمیت و مرزبانی از باورها، خاک و ناموس است. کسی که غیور نامیده میشود، مظهر شرف، بزرگواری اخلاقی و عزتنفس بالا است که در برابر بیحرمتی یا تجاوز به حریم خود و جامعهاش هرگز سکوت نمیکند.
در فرهنگ عامه و متون حماسی، این واژه بارها به عنوان صفت برای سربازان وطن، مرزبانان جانبرکف و مردم مدافع خاک به کار رفته است. همچنین در ادبیات دینی و روایات اسلامی، هرچند این کلمه به صورت مستقیم در متن قرآن کریم نیامده، اما صفت غیور در احادیث نبوی به عنوان یکی از ویژگیهای برجسته خداوند و مومنان حقیقی ستوده شده است، به طوری که نمادی از مردانگی، شجاعت و پاسداری از ارزشهای والای انسانی به شمار میرود.