یعنی چه
عبارت «فخر زمان» به معنای کسی یا چیزی است که مایهٔ مباهات، افتخار و سرافرازی اهل روزگار خویش باشد؛ فردی برجسته و بینظیر که عصر و دوران به وجود او میبالد.
تلفظ
این عبارت ترکیبی به صورت «فَخْرِ زَمَان» تلفظ میشود که از دو واژهٔ عربی «فَخْر» (به سکون خ) و «زَمَان» تشکیل شده و با کسرهٔ اضافه (إضافهٔ اقترانی یا وصفی) به یکدیگر متصل شدهاند.
در جدول
پاسخ دقیق برای طراحان و حلکنندگان جدول کلمات متقاطع، عبارت «فخر زمان» است که بدون احتساب فاصله دقیقاً از ۷ حرف تشکیل میشود. کلمات مشابه دیگر فخر دهر و نادره دوران هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای انتقال دقیق مفهوم فخر زمان از اصطلاحات تحسینآمیز 'Pride of the age' (به معنی افتخار عصر) یا 'Glory of the era' (به معنی شکوه دوران) استفاده میشود.
به عربی
این ترکیب ریشه در قواعد زبان عربی دارد و معادلهای مستقیم و رایج آن در متنها، القاب قدیمی و عناوین عربی به صورت «فخر الزمان» یا «فخر العصر» به کار میروند.
در قرآن
خود ترکیب عینی «فخر زمان» در قرآن کریم ذکر نشده است. با این حال، ریشه «فخر» در واژههایی مانند «فَخُور» (به معنی فخرفروشی با بار معنایی منفی و تکبر) در آیاتی چون آیه ۳۶ سوره نساء آمده است، در حالی که این ترکیب در زبان فارسی بار معنایی مثبت و تحسینبرانگیز دارد.
نماد چیست
عبارت فخر زمان نماد مکتوب، نشانهشناسی یا اسطورهای ویژهای در فرهنگها ندارد و صرفاً به عنوان یک صفت عالی ادبی یا لقب محترمانه برای توصیف ارزشمندی و سرآمد بودن افراد شاخص استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل فخر زمان
عبارت «فخر زمان» ترکیبی وصفی و ارزشمند در زبان فارسی با ریشهای عربی است که برای تجلیل از مقام و جایگاه افراد برجسته به کار میرود. این اصطلاح ادبی به کسی یا چیزی اطلاق میشود که با ویژگیهای منحصربهفرد، دانش، یا هنرش، مایه سرافرازی، مباهات و افتخار همعصران خود شده است.
از نظر ساختاری، این کلمه از دو بخش «فخر» به معنای نازش و مایه مباهات و «زمان» به معنای دوران و وقت شکل گرفته است. اگرچه اجزای آن در متون دینی مانند قرآن کریم با کاربردهای متفاوتی (گاه سلبی مانند تکبر و فخرفروشی منفی) دیده میشوند، اما ترکیب نهایی آن در ادبیات فارسی کاملاً بار معنایی مثبت، محترمانه و تحسینبرانگیز دارد.
در مجموع، این عبارت علاوه بر کاربرد صفت عالی برای نوابغ و بزرگان، در دورههای مختلف تاریخی به عنوان نام خاص یا لقب محترمانه برای بانوان و مردان نیز مورد استفاده قرار میگرفته و امروزه نیز در حل جدولهای کلمات متقاطع، اشعار سنتی و متون ادبی کاربرد دارد.