یعنی چه
خودصداهای زخمهای (Plucked idiophones) به دستهای از سازها در سیستم طبقهبندی هورنبوستل-زاکس گفته میشود که در آنها بدنه خود ساز منبع اصلی تولید صدا است. صدا با زخمه زدن (توسط انگشت، ناخن یا مضراب) بر روی یک زبانه یا تیغه مرتعش ایجاد میشود. سازهایی مانند زنبورک و کالیمبا از نمونههای بارز این خانواده هستند.
تلفظ
این اصطلاح تخصصی موسیقی به صورت [خودْ / صَ / دا / هایِ / زَخْ / مِ / ای] تلفظ میشود.
در جدول
در کلمات متقاطع و طراحان جدول، پاسخ این اصطلاح دقیقاً ۱۵ حرف دارد. از نمونههای رایج آن میتوان به زنبورک یا کالیمبا اشاره کرد.
به انگلیسی
در سازشناسی بینالمللی و انگلیسی اصطلاح Plucked idiophones برای این گروه به کار میرود.
به عربی
در زبان عربی به این دسته از سازهای خودصدا، «آلات ذاتیة الصوت منقورة» یا «مَقرُوضة» میگویند.
نماد چیست
در سیستم بینالمللی سازشناسی هورنبوستل-زاکس، این خانواده از سازها با کد عددی ۱۲ (12) شناخته میشوند. ساز سنتی زنبورک (Jew's harp) به عنوان شاخصترین نماد ملموس این گروه معرفی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل خودصداهای زخمه ای
اصطلاح «خودصداهای زخمهای» یک ترکیب واژهسازیشده توسط فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که از گرتهبرداری واژه یونانی Idiophone (خودصدا) و صفت زخمهای (برگرفته از پارسی میانه zaxm به معنی مضراب) شکل گرفته است. این اصطلاح علمی در سازشناسی، به سازهایی اشاره دارد که فاقد پوست یا سیم هستند و صدا تنها از طریق ارتعاش بدنه یا زبانههای تعبیهشده روی آن بر اثر زخمه زدن تولید میشود.
در طبقهبندیهای جهانی، این دسته با کد ۱۲ مشخص شده و شامل سازهای زبانه داری مثل زنبورک، مربیای آفریقایی و کالیمبا میشود. این واژه کاملاً مدرن و تخصصی بوده و کاربرد سنتی یا مذهبی قدیمی ندارد.