یعنی چه
این اصطلاح ترکیبی در علوم قرآنی و حدیث، به مجموعهای از عناوین، اوصاف و نامهای فرعی اطلاق میشود که از سوی پیامبر اسلام (ص) و ائمه برای سوره بقره بیان شده است. هر یک از این اسامی به ویژگی یا فضیلت خاصی از این سوره اشاره دارد.
تلفظ
تلفظ این عبارت به صورت ترکیبی و با کسر اضافه بین کلمات انجام میشود: اَسامی (Asāmi) + سورِه کسر اضافه (Su-re-ye) + بَقَرِه (Ba-qa-rah).
به انگلیسی
در متون و ترجمههای انگلیسی علوم اسلامی، برای اشاره به عناوین سوره دوم قرآن از این عبارت استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح در منابع حدیثی و تفسیری عربی به همین صورت برای بررسی نامهای دیگر این سوره به کار میرود.
به فارسی
برگردان تحتاللفظی و معنایی این عبارت به زبان فارسی، «نامهای سوره گاو ماده» یا همان عناوین و القاب سوره دوم قرآن است.
در قرآن
عین عبارت «اسامی سوره بقره» در متن قرآن وجود ندارد. با این حال، ریشه نام این سوره یعنی کلمه «بَقَرَةً» (به معنی یک گاو ماده) در آیه ۶۷ این سوره در جریان دستور خداوند به بنیاسرائیل برای ذبح گاو ذکر شده است: «إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً».
نماد چیست
نام بقره در این سوره از یک سو نمادی از بهانهجویی، مادیگرایی و لجاجت قوم بنیاسرائیل در برابر فرمانهای حضرت موسی (ع) است و از سوی دیگر، ماجرای پنهان پشت ذبح این گاو، نمادی عینی از قدرت پروردگار بر زنده کردن مردگان و اثبات معاد به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل اسامی سوره بقره
عبارت «اسامی سوره بقره» به مجموعه عناوین و القاب متعددی اشاره دارد که در احادیث و متون علوم قرآنی برای دومین و بزرگترین سوره قرآن مجید ذکر شده است. این سوره علاوه بر نام معروف خود (بقره)، به سبب عظمت محتوا و مفاهیم والایی که در بر دارد، با اسامی خاص دیگری نیز شناخته میشود. از جمله مهمترین این عناوین میتوان به «فُسطاط القرآن» (خیمه و بخش وسیع قرآن)، «سَنام القرآن» (اوج و بلندای قرآن)، «زهراء» (درخشنده) و «کرسی» (به مناسبت وجود آیه شریفه آیتالکرسی در آن) اشاره کرد.
واژه بقره در لغت به معنای گاو ماده است و نامگذاری این سوره به این عنوان، به داستان تاریخی و عبرتآموز بنیاسرائیل در زمان حضرت موسی (ع) برمیگردد. کلمه بقره در متن آیه ۶۷ همین سوره به صورت «بقرةً» به کار رفته است. این داستان و نمادهای مکتوم در آن، از طرفی نشاندهنده روحیه بهانهجویی و سختگیریهای بیمورد قوم یهود است و از طرف دیگر، به عنوان نماد و مظهر قدرت بیپایان الهی در احیای مردگان و اثبات حقیقت معاد شناخته میشود.