معنی
واژه «ست» در زبان فارسی امروزی بیشتر به عنوان یک وامواژه انگلیسی به معنی مجموعه، دسته یا دور بازی در ورزش کاربرد دارد. با این حال، در متون کهن و زبان عربی به معنای عدد شش و همچنین مخفف سیدتی به معنای بانو و خاتون (مانند نام مهستی) استفاده شده است.
یعنی چه
این کلمه در اصطلاح عامیانه به هماهنگی میان لباسها، ظروف یا دکوراسیون اشاره دارد (ست کردن). در حوزه ورزش مانند والیبال و تنیس، به هر دور از مسابقه یک ست میگویند. در ریاضیات نیز معادل مفهوم مجموعه است.
مترادف
انتخاب مترادف کاملاً به مضمون متن بستگی دارد؛ در پوشاک و لوازم به معنی «دست و مجموعه»، در ورزش به معنی «دور و گیم» و در ادبیات کهن به معنی «خاتون» است.
متضاد
در برابر مفهوم مجموعه هماهنگ یا یک دست کامل، واژههایی قرار میگیرند که نشاندهنده تفرقه، تک افتادگی و عدم تناسب اجزا هستند.
هم خانواده
مشتقات مدرن آن در فارسی شامل ترکیبهای فعلی با ریشه انگلیسی است، در حالی که مشتقات کهن آن به ریشههای عربی عدد شش و واژه سیدتی برمیگردد.
ریشه
کاربرد قالب امروزی آن مستقیماً از واژه انگلیسی Set وارد فارسی شده است. اما شکل اصیل و قدیمی آن در زبان عربی ریشه دارد که یا مخفف «سیدتی» (بانوی من) است یا از ریشه «سدس» به معنی شش مشتق شده است.
جمله سازی
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Set خود یک کلمه بسیار پرکاربرد با معانی متعدد است که تطابق کاملی با کاربرد مدرن آن در فارسی دارد.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه «ست» مستقیماً از لغت انگلیسی 'Set' به معنای گذاشتن، چیدن، مجموعه و تنظیم کردن وارد زبان فارسی شده است. این وامواژه امروزه به قدری در فرهنگ عامه، مد و پوشاک، دکوراسیون، ریاضیات (نظریه مجموعهها) و ورزش (والیبال و تنیس) جا افتاده است که مانند یک کلمه اصیل فارسی با آن رفتار میشود و از آن فعلهای ترکیبی مثل «ست کردن» میسازند.
جمعبندی و توضیح کامل ست
واژه «ست» در زبان فارسی امروز یک کلمه چندوجهی با سرگذشت جالب است. بیشترین کاربرد روزمره آن مربوط به وامواژه انگلیسی (Set) است که به هر نوع مجموعه هماهنگ از اشیاء، لباسها، ظروف و یا یک دور کامل از بازیهای ورزشی اطلاق میشود. این کلمه در ذهن عموم مردم با مفاهیمی مثل نظم، زیبایی و هماهنگی گره خورده است.
از سوی دیگر، در ادبیات کلاسیک و متون کهن، این واژه با تلفظ و ریشهای عربی رخ مینماید. در آن بافتار، «سِت» یا به معنای عدد شش است و یا به عنوان مخفف کلمه سیدتی، عنوانی محترمانه برای بانوان و مخدومهها به شمار میرود که نمونه بارز آن در نام شاعره بزرگ، مهستی (ماه بانو) دیده میشود. بنابراین شناخت دقیق این کلمه مستلزم توجه به لحن و قدمت متن است.