یعنی چه
این عبارت یک مصدر مرکب متعدی (گذرا) در زبان فارسی است و به معنای برانگیختن حس پیشداوری منفی، دشمنی و کینهتوزی میان دو یا چند نفر است؛ به طوری که رابطهای دوستانه یا بیطرف به رابطهای همراه با بغض و بدخواهی تبدیل شود.
تلفظ
تلفظ ساختاری این ترکیب به صورت [došman gardānidan] است که از دو بخش «دشمن» (با سکون شین و نون) و «گردانیدن» (فعل متعدی) تشکیل میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، این عبارت دقیقاً ۱۲ حرف دارد و معمولاً به عنوان معادل برای واژههای کهن یا عربی مانند «تبغیض» (دشمن گرداندن کسی با کسی) به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به لحن متن، عبارات فوق دقیقاً رساننده مفهوم متعدیِ ایجاد عداوت و کینه یا طرد کردن کسی هستند.
به فارسی
مترادفهای فارسی این واژه شامل دشمن ساختن و بدخواه کردن است. در ریشهشناسی، بخش اول آن یعنی «دشمن» از واژه پهلوی «دوژمن» (dušmen) گرفته شده که ترکیب «دُش/دوژ» (بد و زشت) و «مَن» (اندیشه و فکر) است و در کل یعنی بداندیش. متضادهای آن نیز دوست گردانیدن، تحبیب، آشتی دادن و مهربان کردن است. از همخانوادههای آن میتوان به دشمنی، دشمنانه و دشمنساز اشاره کرد.
در قرآن
خود این عبارت فارسی در قرآن نیست، اما ریشه و معادل مفهومی آن در آیه ۹۱ سوره مائده آمده است: «إِنَّمَا یُرِیدُ الشَّیْطَانُ أَنْ یُوقِعَ بَیْنَکُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ» که اشاره دارد شیطان میخواهد با ابزارهایی میان شما عداوت و کینه ایجاد کند (شما را دشمن یکدیگر گرداند).
نماد چیست
از آنجا که «دشمن گردانیدن» یک فعل و مفهوم رفتاری انتزاعی است، نماد مادی، باستانی یا فیزیکی مشخصی برای آن در فرهنگها تعریف نشده است، اما در ادبیات اخلاقی نمادی از تفرقه افکنی و وسوسه قلمداد میشود.
جمعبندی و توضیح کامل دشمن گردانیدن
عبارت «دشمن گردانیدن» یک مصدر مرکب اصیل و متعدی در زبان فارسی است که ریشه بخش اول آن به ایران باستان و کلمه پهلوی «دوژمن» به معنای بداندیش بازمیگردد. این اصطلاح در اصطلاح لغوی و کاربردی به معنای خراب کردن رابطه میان افراد، کاشتن بذر کینه و عداوت، و تبدیل کردن دوستیها به بدخواهی است.
در فرهنگ اسلامی و قرآنی، این کار به عنوان یکی از اهداف اصلی و محوری شیطان (تحت عنوان ایجاد عداوت و بغضاء) معرفی شده است. این واژه در بازیهای فکری و جدول کلمات متقاطع نیز به عنوان یک پاسخ ۱۲ حرفی طویل برای مفاهیمی مثل تبغیض استفاده میشود و معادلهای دقیق انگلیسی آن مثل Antagonize تعاملات منفی اجتماعی را توصیف میکنند.