یعنی چه
لیله اسری در اصطلاح تاریخ و فرهنگ اسلامی به شبی اشاره دارد که پیامبر اکرم (ص) به اراده الهی، سفر شگفتانگیز و شبانهای را از مکه (مسجدالحرام) به بیتالمقدس (مسجدالاقصی) و پس از آن به آسمانها (معراج) تجربه کردند. این واژه از دو بخش «لیله» به معنی شب و «اسری» به معنی سیر دادن در شب تشکیل شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «لَیلَـةِ اَسریٰ» یا در اصل عربی آن «لَیلَةُ الإسرَاء» است که واژه اول با فتح لام و سکون یاء و واژه دوم با همزه مفتوحه و سکون سین خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این واژه معمولاً در پاسخ به راهنماهایی چون «شب معراج پیامبر» یا «سفر شبانه رسول اکرم» میآید و پاسخ دقیق آن ۸ حرف دارد.
به عربی
در زبان عربی این رویداد بزرگ را با عبارت دقیق «لَيْلَةُ الْإِسْرَاءِ وَالْمِعْرَاج» یاد میکنند که ریشه در متن صریح قرآن کریم و احادیث نبوی دارد.
به فارسی
معادلهای فارسی رایج برای این اصطلاح، «شب معراج»، «لیلةالمعراج» و در متون کهن عرفانی «شب وصال» هستند که همگی به همان واقعه عروج شبانه اشاره دارند.
در قرآن
این اصطلاح مستقیماً از آیه اول سوره اسراء اقتباس شده است؛ جایی که خداوند میفرماید: «سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَىٰ بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى». در این آیه الهی، فعل «أَسْرَی» در کنار «لَیْلاً» بر وقوع حتمی این سیر در دل شب تأکید میکند.
نماد چیست
در ادبیات، عرفان و فرهنگ اسلامی، «لیله اسری» نماد برجسته اوج تقرب مخلوق به خالق، خروج از عالم مادی، شهود باطنی و به کمال رسیدن انسان کامل است. شاعران بزرگی مانند سعدی، نظامی و عطار از این واژه برای تصویرسازی زیباترین لحظات پیوند انسان با خداوند و شب وصال بهره بردهاند.
جمعبندی و توضیح کامل لیله اسری
عبارت «لیله اسری» یک اصطلاح اصیل دینی و قرآنی است که به ماجرای شگفتانگیز و معجزهآسای سفر شبانه پیامبر اسلام (ص) از مسجدالحرام به مسجدالاقصی و سپس عروج ایشان به آسمانها اشاره دارد. این واژه که از متن آیه اول سوره اسراء ریشه میگیرد، در تاریخ اسلام یادآور یکی از بزرگترین معجزات نبوی است و در تقویم مذهبی به عنوان شب معراج گرامی داشته میشود.
این اصطلاح فراتر از یک رویداد تاریخی، در ادبیات و عرفان فارسی نیز جایگاه بسیار رفیعی دارد. سخنسرایان بزرگ تاریخ ایران، لیله اسری را نمادی از کشف و شهود، کمال انسانی و شب وصال عاشق و معشوق حقیقی دانستهاند که در آن حجابهای میان خلق و خالق برداشته میشود.