معنی
«بِما» در زبان فارسی به عنوان یک وامواژه و ترکیب نحوی عربی به کار میرود و به معنی «به آنچه»، «به چیزی که» یا «بر پایه آنچه» است. در متون مذهبی و ترجمههای قرآنی، این واژه برای اشاره به یک مفعول یا مفهوم مشخص در ادامه جمله استفاده میشود.
یعنی چه
این عبارت از نظر لغوی مشخص میکند که کار یا حالتی «به وسیله» یا «به خاطر» یک چیز دیگر انجام شده است. در واقع نقش پیوندی در جمله دارد و ابزار یا علت وقوع یک امر را به بخش بعدی کلام متصل میکند.
مترادف
واژهها و عبارات فوق میتوانند در بافتهای مختلف متن به جای «بما» قرار گیرند و همان معنای رساننده پیوند را منتقل کنند.
متضاد
از آنجا که «بما» یک واژه مستقل معنایی (مانند اسم یا صفت) نیست و یک ترکیب حرفی-پیوندی محسوب میشود، متضاد لغوی و مستقیم برای آن در زبان فارسی و عربی وجود ندارد.
هم خانواده
این کلمات از نظر ساختار نحوی و حروف اصلی تشکیلدهنده در زبان عربی، با عبارت «بما» همریشه و همخانواده هستند.
ریشه
«بما» یک واژه ساده یا مشتق فارسی نیست. ریشه آن کاملاً عربی بوده و از ترکیب دو جز ساخته شده است: حرف جر «بِـ» (به معنیِ به، به وسیله) و اسم موصول یا مصدری «ما» (به معنیِ آنچه یا چیزی که).
جمله سازی
به انگلیسی
بسته به جایگاه کلمه در جمله و معنای علّی یا موصولی آن، معادلهای انگلیسی فوق دقیقترین ترجمه برای «بما» هستند.
جمعبندی و توضیح کامل بما
واژه «بِما» در زبان فارسی یک واژه مستقلِ اصیل نیست، بلکه یک ترکیب نحوی و وامواژه پرکاربرد از زبان عربی کلاسیک است که به وفور در متن قرآن کریم و متون دینی، تفسیری و فلسفی فارسی دیده میشود. این واژه از اتصال حرف جر «بِـ» و اسم «ما» تشکیل شده است.
نقش اصلی این کلمه در جملات، ایجاد ارتباط، سببیت یا شمول است. در ترجمههای فارسی معمولاً آن را به صورت «به آنچه»، «بدانچه» یا «به خاطر آنچه» معنا میکنند تا پیوند میان یک فعل و متعلقات آن یا علت یک پدیده را به درستی نشان دهند.
در جدول کلمات و لغتنامهها، این کلمه دقیقاً ۳ حرف دارد و شناخت ریشه و ساختار آن به درک بهتر متون کهن و ترجمههای عبارات مذهبی کمک شایانی میکند.