معنی
پز دادن یک فعل عامیانه و ترکیبی در زبان فارسی است که به معنای افاده کردن، تکبر نمودن، جلوهگری و به رخ کشیدن وضعیت مادی، پوشش، ظاهر یا شأن و منزلت اجتماعی به اطرافیان با حالت فخرفروشی به کار میرود.
یعنی چه
این اصطلاح زمانی استفاده میشود که فرد با نمایش مادیات، موفقیتها، استایل یا ویژگیهای ظاهری خود، تلاش میکند توجه دیگران را جلب کرده و نوعی برتری کاذب یا واقعی را نسبت به آنها به تصویر بکشد.
مترادف
متضاد
هم خانواده
توجه داشته باشید که این واژه یک اصطلاح عامیانه و ترکیبی است و مانند کلمات عربی همخانواده رسمی ندارد، اما مشتقاتی مانند پُز (اسم به معنی ظاهر و قیافه) و پُزی (آدم فخرفروش) در زبان عامیانه از آن ساخته شده است. این کلمه با واژههای پختوپز یا آشپز همریشه نیست.
ریشه
بر اساس لغتنامه دهخدا، واژه «پُز» از کلمه فرانسوی Pose (به معنی فیگور، حالت بدن یا ژست گرفتن) وارد زبان فارسی شده است. این واژه در ترکیب با فعل «دادن»، در ابتدا معنای ژستِ فخرفروشی گرفتن و تظاهر ظاهری را پیدا کرده و سپس معنای آن به خودنمایی رفتاری توسعه یافته است.
در جدول
در بازیهای شرح در متن و جدول کلمات متقاطع، کلمه ۶ حرفی «پز دادن» یا معادلهای آن مانند افاده کردن و فخرفروشی به عنوان پاسخ قرار میگیرند.
به انگلیسی
در زبانهای دیگر معادلهای دقیقی برای این اصطلاح عامیانه وجود دارد؛ برای مثال در انگلیسی از عباراتی چون show off یا brag و در ترکی استانبولی از اصطلاح Hava atmak (به معنی باد به غبغب انداختن) استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل پز دادن
پز دادن یک رفتار اجتماعی و اصطلاحی عامیانه در فرهنگ فارسی است که ریشه در واژه فرانسوی پوُز (Pose) به معنای ژست گرفتن دارد. این اصطلاح بازتابدهنده رفتاری است که در آن فرد با تکیه بر مادیات، ویژگیهای ظاهری، یا دستاوردهای خود سعی در جلب توجه و ابراز برتری نسبت به دیگران دارد. در فرهنگ عامه، این عمل معمولاً با بازخورد منفی روبرو میشود چرا که نشانهای از غرور، عدم فروتنی و تلاش برای جبران کمبود عزتنفس واقعی قلمداد میگردد.
از دیدگاه اخلاقی و ریشهشناسی مفاهیم، این واژه در زبان فارسی قرآنی معادل مستقیمی ندارد، اما با مفاهیمی چون «تفاخر»، «خیلاء» و «کبرورزی» که در متون مذهبی به شدت نکوهش شدهاند، همپوشانی معنایی دارد. نمادهای سنتی این رفتار در فرهنگ ما شامل مواردی مثل «باد به غبغب انداختن» یا رفتار مغرورانه طاووس است که همگی به نوعی تظاهر و نمایش بیرونی غلوآمیز اشاره دارند.
در نهایت، شناخت ریشهها و مترادفهای این کلمه به ما کمک میکند تا درک بهتری از رفتارهای ارتباطی در جامعه داشته باشیم. تقابل این کلمه با واژههای ارزشمندی چون تواضع، فروتنی و بیریا بودن، اهمیت اعتدال رفتاری و اصالت درونی را در برابر نمایشهای زودگذر ظاهری یادآور میشود.