یعنی چه
نفیر زن در لغت به معنای کسی است که ساز «نفیر» (یک نوع ساز بادیِ بلند، شیپور یا بوق جنگی) را مینوازد. کلمه «زن» در این ترکیب از مصدر زدن به معنای نواختن آمده است و به جنسیت اشاره ندارد. این واژه در معنی مجازی به کسی که ناله و فریاد سر میدهد نیز اطلاق میشود.
تلفظ
واژه «نفیر زن» به صورت [نَ / فی / زَن] تلفظ میشود. نفیر واژهای با ریشه عربی و زن یک پسوند فاعلی فارسی است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به راهنمای «نوازنده شیپور جنگی» یا «بوقزن قدیمی»، واژه ۶ حرفی «نفیر زن» یا واژه «نفیرچی» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به نوازنده سازهای بادی شیپوری و جنگی از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به فارسی
این واژه یک صفت مرکب فاعلی در زبان فارسی است. از واژههای هممعنی آن میتوان به نفیرچی و صورنواز اشاره کرد. برای این صفت شغلی و موسیقیایی، متضاد خاصی در لغتنامهها ثبت نشده است.
در قرآن
خود ترکیب «نفیر زن» در متن قرآن وجود ندارد؛ اما کلمه همریشه آن یعنی «نَفِيرًا» در آیه ۶ سوره مبارکه اسراء به چشم میخورد که در آنجا به معنی جمعیت، یاران، مددکاران یا کوچکنندگان برای جنگ به کار رفته است.
نماد چیست
در ادبیات حماسی، سنتی و متون کهن فارسی، صدای نفیر و شخص نفیر زن نمادی از آغاز نبرد، به صدا درآوردن زنگ خطر، هوشیارباش عمومی و آگاهیبخشی به سپاهیان به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل نفیر زن
واژه «نفیر زن» (یا نفیرزن) از ترکیبات اصیل فرهنگ و ادبیات حماسی ایران است که به نوازنده ساز بادیِ بلند، بوق یا صور جنگی به نام «نفیر» اشاره دارد. جزو دوم این کلمه یعنی «زن» از بُن مضارع مصدر زدن (نواختن) گرفته شده و ارتباطی با جنسیت مؤنث ندارد، بلکه یک صفت فاعلی مرکب را میسازد که معادل امروزی آن شیپورزن یا بوقزن نظامی است.
این واژه در لغتنامههای شاخصی چون دهخدا و ناظمالاطباء به عنوان یک صفت شغلی و هنری در رزمگاههای قدیمی ثبت شده است. اگرچه خود این ترکیب در قرآن کریم نیامده، اما واژه همریشه آن یعنی «نفیرا» در سوره اسراء به معنای یاران و بسیجشدگان برای جنگ استفاده شده که با کاربرد نمادین نفیرزن یعنی اعلام هوشیارباش و بیدارباش نظامی کاملاً همخوانی دارد.