یعنی چه
عدد ماخ بحرانی در آیرودینامیک، به کمترین سرعت یک هواگرد (برحسب ماخ) گفته میشود که در آن، سرعت جریان هوای عبوری از روی بخشی از بدنه یا بال آن، برای اولین بار به سرعت صوت (ماخ ۱) برسد؛ هرچند خود هواگرد هنوز در حال پرواز با سرعت زیرِ صوت باشد. عبور از این سرعت باعث شکلگیری امواج ضربهای و افزایش ناگهانی پسا میشود.
تلفظ
تلفظ این اصطلاح تخصصی به صورت «عَدَدِ ماخِ بُحرانی» است.
در جدول
پاسخ مد نظر در جدول برای این مفهوم «عدد ماخ بحرانی» (۱۲ حرف) یا نسخه کوتاهتر آن «ماخ بحرانی» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی این اصطلاح با عبارت Critical Mach number شناخته میشود.
به فارسی
در واژگان مصوب و متون تخصصی آیرودینامیک فارسی، از ترکیبهای «عدد ماخ بحرانی» و «سرعت ماخ بحرانی» استفاده میشود.
در قرآن
این اصطلاح یک مفهوم علمی و مدرن در فیزیک سیالات و صنایع هوانوردی قرن بیستم است و در متن قرآن وجود ندارد.
نماد چیست
در معادلات و مستندات هوافضا، این مفهوم را با نمادهای مکتوب $M_{crit}$ یا $M_{cr}$ نمایش میدهند.
جمعبندی و توضیح کامل عدد ماخ بحرانی
عدد ماخ بحرانی یکی از مفاهیم کلیدی در طراحی هواپیماهای زیرصوت پیشرفته و ترنسسونیک (نزدیک به سرعت صوت) است. وقتی هواپیما در آسمان حرکت میکند، جریان هوای عبوری از روی سطوح منحنی بال به دلیل شکل آیرودینامیکی آن شتاب میگیرد و سرعتش از سرعت خودِ هواپیما بیشتر میشود. لحظهای که سرعت این جریان در یک نقطه خاص از بال به ماخ ۱ (سرعت صوت) میرسد، هواپیما به عدد ماخ بحرانی خود رسیده است.
عبور از عدد ماخ بحرانی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا با رسیدن به این آستانه، امواج ضربهای کوچک روی بال تشکیل میشوند که پایداری جریان هوا را برهم میزنند. این پدیده باعث جدایش جریان، کاهش نیروی برآ (Lift) و افزایش ناگهانی و شدید نیروی مقاوم یا پسا (Drag) میشود که به آن بحران پسا نیز میگویند. طراحان هواپیما تلاش میکنند با استفاده از بالهای پسگرا (Swept wings) یا ایرفویلهای فوقبحرانی، این عدد را تا حد امکان به عدد ۱ نزدیکتر کنند تا هواپیما بتواند با سرعت بیشتری بدون مواجهه با امواج ضربهای پرواز کند.