یعنی چه
در لغت عرب، «اصحاب» به معنی یاران یا ساکنان و «قریه» به معنی هر محل تجمع مردم اعم از شهر بزرگ یا روستا است. در نتیجه این ترکیب به معنی «ساکنان آن شهر یا آبادی» است. در اصطلاح قرآنی و تاریخی، این نام به مردم شهر باستانی انطاکیه اطلاق میشود که در برابر دعوت فرستادگان الهی لجاجت ورزیدند و سرانجام با عذاب آسمانی نابود شدند.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت «اصحابِ قَریِه» (as-hāb-e qaryeh) است. کلمه اصحاب با فتح همزه و سکون صاد، و کلمه قریه با فتح قاف، سکون راء و فتح یاء خوانده میشود.
در جدول
در پاسخ به سؤالات جدول کلمات متقاطع درباره ساکنان تکذیبکننده پیامبران در سوره یس، عبارت «اصحاب قریه» با ۹ حرف پاسخ دقیق است. عبارات هممعنی دیگر مانند «اهل انطاکیه» یا «اصحاب یاسین» نیز ممکن است کاربرد داشته باشند.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن کریم و متون اسلامی، برای اشاره به این قوم از عبارات 'People of the City' یا 'People of Ya-Sin' استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح از متن قرآن کریم گرفته شده و در زبان عربی به صورت «أصْحابُ القَرْیَة» یا «أهْلُ القَرْیَة» به کار میرود.
در قرآن
این عبارت دقیقاً یک بار در آیه ۱۳ سوره یس آمده است: «وَاضْرِبْ لَهُمْ مَثَلًا أَصْحَابَ الْقَرْیَةِ إِذْ جَاءَهَا الْمُرْسَلُونَ». خداوند در این سوره داستان سه فرستاده را بیان میکند که برای هدایت این قوم آمدند، اما مردم آنها را تکذیب کرده و شوم خواندند. در این میان مردی مؤمن به نام حبیب نجار به دفاع از رسولان برخاست اما به دست مردم شهید شد. سرانجام این قوم با صیحهای مرگبار نابود شدند.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات قرآنی، اصحاب قریه نماد بارز لجاجت در برابر حقیقت، تکذیب فرستادگان الهی، بدقدم و شوم دانستن مصلحان (تطیر) و غفلت زدگی است که منجر به عذاب ناگهانی میشود. در نقطه مقابل، داستان آنها به خاطر حضور حبیب نجار، نماد فداکاری و دفاع از حق تا پای جان است.
جمعبندی و توضیح کامل اصحاب قریه
اصحاب قریه ترکیبی عربی به معنای «ساکنان آن شهر یا آبادی» است که در قرآن کریم (سوره یس) برای اشاره به مردم یک شهر باستانی که دعوت فرستادگان خدا را رد کردند، به کار رفته است. بر خلاف تصور رایج در زبان فارسی امروزی که قریه را صرفاً به معنی روستا میداند، در لغت عرب قریه به هر محل تجمعی، از جمله شهرهای بزرگ، اطلاق میشود و مفسران مصداق تاریخی این شهر را شهر بزرگ «انطاکیه» (در ترکیه امروزی) میدانند.
داستان این قوم در قرآن با ورود دو فرستاده و سپس تقویت آنها با فرستاده سوم آغاز میشود. مردم به جای پذیرش حق، فرستادگان را به سنگسار تهدید کرده و حضورشان را مایه شومی و بدبختی خود خواندند. تلاشهای مردی مؤمن و فداکار به نام حبیب نجار (مؤمن آلیاسین) نیز برای نجات مردم کارگر نیفتاد و او را به شهادت رساندند. در نهایت، اصحاب قریه به دلیل غفلت و اصرار بر کفر، با یک صیحه و فریاد مرگبار آسمانی به طور ناگهانی نابود و خاموش شدند.
این اصطلاح امروزه در فرهنگ اسلامی به عنوان یک درس عبرت تاریخی شناخته میشود. اصحاب قریه نمادی از پیامدهای تلخ لجاجت در برابر حقیقت و بدخواهی برای مصلحان جامعه هستند که فرجام آنها نابودی و هلاکت ابدی بود.