یعنی چه
این عبارت یک ترکیب توصیفی و راهنما در لغتنامهها و مسابقات جدول است. این اصطلاح به باورها و ایزدان دوران هندوایرانی اشاره دارد؛ زمانهای که مردم نیروهای طبیعت مانند خورشید، آب و باد را در قالب خدایانی مستقل ستایش میکردند. پس از ظهور زرتشت، این ایزدان (مانند میترا و آناهیتا) به مرتبه فرشتگان و یاران اهورامزدا تغییر جایگاه یافتند.
تلفظ
تلفظ این عبارتِ توصیفی به صورت روان و بر اساس قواعد اضافه در زبان فارسی انجام میشود: [az eyzadāne piš az zartošt]
در جدول
در طراحی جدولهای کلمات متقاطع، این عبارت به عنوان سوال یا کلید مطرح میشود و طراحان با توجه به تعداد خانههای جدول، نام یکی از این ایزدان باستان را به عنوان پاسخ نهایی مد نظر قرار میدهند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این مفهوم ساختاری از اصطلاح عمومی خدایان باستان یا نام اختصاصی آنها استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی مستقیم این عبارت شامل ترکیبهایی چون ایزدان آریایی، فرشتگان کهن و خدایان اساطیری ایران باستان است که به دوره پیش از توحید زرتشتی اشاره دارد.
نماد چیست
شاخصترین ایزد این دوره یعنی میترا (مهر)، با «گردونه مهر» یا همان صلیب شکسته باستانی که نماد حرکت خورشید و پویایی هستی است، شناخته میشود. همچنین گل نیلوفر آبی یا لوتوس از دیگر نمادهای سلطه و پاکی این ایزدان در هنر باستانی است.
جمعبندی و توضیح کامل از ایزدان پیش از زرتشت
عبارت «از ایزدان پیش از زرتشت» یک کلیدواژه و راهنمای سنتی در جدولهای کلمات متقاطع است که ذهن مخاطب را به عمق تاریخ و اساطیر هندوایرانی هدایت میکند. در روزگاران کهن و پیش از آنکه زرتشت آیین یکتاپرستی را در ایران گسترش دهد، اقوام آریایی عناصر طبیعت و مفاهیم اخلاقی را در قالب شخصیتهای مقدسی به نام ایزدان ستایش میکردند.
هنگامی که در لغتنامهها یا جدولها با این عبارت روبرو میشوید، اصلیترین و رایجترین پاسخها نامهایی چون «میترا» (ایزد پیمان و فروغ) و «آناهیتا» (ایزدبانوی آبها و باروری) هستند. این نامها پس از اصلاحات دینیِ زرتشت فراموش نشدند، بلکه از جایگاه خداییِ مستقل خود فاصله گرفته و در متون اوستایی نو به شکل فرشتگان مقرب تحت فرمان اهورامزدا بازتعریف شدند.