یعنی چه
«سند رقّیت» در اصطلاح تاریخی و حقوقی به معنای برگه، بنچاق یا مدرکی رسمی است که بندگی، بردگی و غلامی یک انسان را برای شخصی دیگر تایید و ثبت میکرد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب «سَنَدِ رِقّیَّت» (Sanade Reqiyyat) است. با این حال، به دلیل یک اشتباه لفظی تاریخی توسط یکی از نمایندگان مجلس در دوران پهلوی، گاهی در تداول عامه به صورت سرهم و غلط «سِندِرقیت» شنیده شده است.
در جدول
در پاسخ به سوالات طراحان جدول دربارهٔ سند بردگی، بندگی یا غلامی، عبارت «سند رقیت» با ۷ حرف پاسخ دقیق است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به اسناد قانونی دوران بردهداری از این عبارات استفاده میشود.
به عربی
از آنجا که ریشهٔ این واژه عربی است، در متون فقهی و حقوقی جهان عرب از این ترکیبات استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و روان فارسی این ترکیب شامل «سند بردگی»، «بنچاق بندگی» و «طوق عبودیت» است.
در قرآن
عین عبارت «سند رقیت» در قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، ریشهٔ آن به صورت «رَقّ» (پوستی که بر آن مینویسند) در آیه ۳ سوره طور («فِي رَقٍّ مَنْشُورٍ») و همچنین واژه «رَقَبَة» (بهمعنی گردن، کنایه از برده) در مباحث مربوط به آزاد کردن برده (فک رقبة) بارها در قرآن مطرح شده است.
جمعبندی و توضیح کامل سند رقیت
واژهٔ «سند رقّیت» از ترکیب دو کلمه «سند» و «رقّیت» (از ریشه عربی ر ق ق به معنی بردگی) ساخته شده و دلالت بر مدرکی دارد که در دوران گذشته برای اثبات مالکیت ارباب بر بنده صادر میشد. این اصطلاح نمادی از دوران بردهداری و سلب آزادیهای انسانی است که در تقابل با مفاهیمی چون حریت، عتق و آزادگی قرار میگیرد.
در تاریخ معاصر ایران، این واژه به دلیل یک اشتباه لپی و تلفظ غلط و سرهم («سِندِرقیت») توسط یکی از نمایندگان زن در مجلس شورای ملی دوران پهلوی هنگام قرائت متن بیانیه روز آزادی زنان، به شوخی و کنایهای عامیانه در فرهنگ شفاهی مردم تبدیل شد.