یعنی چه
این اصطلاح در زبان فارسی دو معنی کنایی اصلی دارد؛ نخست برای توصیف خوراکی یا چیزی که به شدت تلخ و ناگوار است به کار میرود و دوم، کنایه از فردی بسیار بداخلاق، ترشرو، پرخاشگر و زهرآگین در رفتار است.
در جدول
پاسخ دقیق برای طعم بسیار تلخ یا کنایه از آدم بداخلاق در جدول، عبارت «مث زهر مار» با ۸ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم تلخی مفرط از اصطلاح Bitter as gall یا Bitter as wormwood و برای توصیف فرد بسیار بداخلاق و خشمگین از اصطلاحات As cross as a bear یا Spitting venom استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی برای توصیف شدت تلخی یک چیز یا گزندگی رفتار و کلام یک فرد، از عبارات Zehir gibi یا Zehir zemberek استفاده میکنند.
به فارسی
معادلهای فارسی، مترادفها و واژههای همگروه این اصطلاح شامل کلماتی چون تلخکام، برج زهر مار، زغنبوت، قزلقورت، سگاخلاق، عبوس، ناگوار، زهرآلود و زهرآگین است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات فارسی، مار و زهر آن نماد مرگ، خطر، کینه دیرینه، تلخی مطلق، رنج و انسانهای بدطینت و حسود است. قدما زهر مار را غایت و مظهر بالاترین حد تلخی در جهان مادی میدانستند.
جمعبندی و توضیح کامل مث زهر مار
اصطلاح عامیانه و کنایی «مث زهر مار» از ترکیبهای پرکاربرد در زبان فارسی است که ریشه در واژگان کهن دارد؛ کلمه زهر از پارسی میانه (پهلوی) به معنی سم و مایه کشنده آمده و مار نیز ریشه در زبانهای هندواروپایی دارد. این عبارت افزون بر دلالت بر طعم واقعیِ بسیار تلخ و ناگوار، در ادبیات روزمره بیشتر برای توصیف افراد عبوس، پرخاشگر و ترشرو (تحت عنوان برج زهر مار) یا به عنوان نوعی صوت مرکب، دشنام و نفرین برای ناگوار کردن کلام و غذا به کار میرود.
در فرهنگ معادلسازی، این ترکیب اگرچه در قرآن عیناً نیامده، اما از نظر بار معناییِ تلخی و ناگواری شدید به واژگانی چون «الزقوم» نزدیک است. در زبانهای دیگر مانند انگلیسی، ترکی و عربی نیز مفاهیم مشابهی وجود دارد که همگی طعم تلخ صفرا و گیاهان سمی یا خشم و گزندگی حیوانات را برای انتقال این حس کنایی وام گرفتهاند.