یعنی چه
این واژه از ریشه عربی «ع ذ ب» در باب تفعیل ساخته شده است و دو کاربرد دارد: اگر به کسر ذال (مُعَذِّبَة) خوانده شود، اسم فاعل مؤنث و به معنای زن آزاررسان یا عامل شکنجهگر است. اگر به فتح ذال (مُعَذَّبَة) خوانده شود، اسم مفعول مؤنث و به معنای زن ستمدیده، آزاردیده یا تنبیهشده است. در اصطلاحات قدیمی نیز مَعذَبَة به خرقه خاصی گفته میشد که زنان به کمر میبستند.
تلفظ
تلفظ این کلمه در حالت فاعلی به صورت [mo-azzabeh] با کسر حرف ذال و در حالت مفعولی به صورت [mo-azzabeh] با فتح حرف ذال است که در هر دو حالت حرف ذال دارای تشدید است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این کلمه دقیقاً ۵ حرف دارد و به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «زن شکنجهگر» یا «آزاردیده مؤنث» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به عامل شکنجهگر از واژگان Tormentor یا Torturer استفاده میشود و برای اشاره به فردِ شکنجهشده و آسیبدیده، صفات Tormented یا Tortured به کار میروند.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و مشتق از فعل «عذّبَ» (باب تفعیل) میباشد که در صیغههای مؤنث برای بیان فاعل یا مفعولِ عذاب به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی، بسته به قرائت کلمه، معادلهای دقیق آن عبارتند از: برای حالت فاعلی واژههایی مانند «جفاپیشه»، «آزاررسان» و «شکنجهگر»؛ و برای حالت مفعولی واژههایی نظیر «ستمدیده»، «آزاردیده» و «محنتکشیده».
در قرآن
ساختار مؤنث «معذبة» به صورت مستقیم در متن قرآن مجید به کار نرفته است، اما صورتهای مذکر مفرد و جمع آن (مانند اسم فاعل و مفعول) بارها استفاده شده است؛ از جمله در آیه ۳۳ سوره انفال: «وَمَا كَانَ اللَّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُونَ» که به معنای عذابکننده بودن خداوند در صورت عدم استغفار است.
جمعبندی و توضیح کامل معذبة
واژه «معذبة» یک لغت وامگرفته از زبان عربی است که از ریشه ثلاثی (ع ذ ب) در باب تفعیل ساخته شده و به دو صورتِ اسم فاعل و اسم مفعول در متون عربی و فارسی کاربرد دارد. تفاوت بنیادین در معنای این واژه تنها با تغییر حرکتِ حرفِ «ذال» مشخص میشود؛ به طوری که «مُعَذِّبَة» به معنای عاملِ شکنجهگر و آزاردهنده (مؤنث) و «مُعَذَّبَة» به معنای فردِ شکنجهشده و آسیبدیده (مؤنث) است.
این کلمه اگرچه در قالب صیغه مؤنث در قرآن کریم ذکر نشده، اما ریشه و مشتقات مذکر آن جایگاه برجستهای در آیات الهی و ادبیات دینی دارند. در کاربردهای حل جدول نیز این واژه به عنوان یک کلمه ۵ حرفی با معانی متضادِ فاعلی و مفعولی شناخته میشود و شناخت دقیق حرکتگذاری آن برای درک درست متن الزامی است.