یعنی چه
این عبارت یک اصطلاح کنایی و فصیح در زبان فارسی است که دو معنای محوری دارد؛ نخست به معنی فصیح و خوشسخن شدن، زبان به شکر گشودن و رطباللسان شدن است و دوم به معنای مترجم شدن، ترجمانی کردن و بازگو کردن سخن از زبانی به زبان دیگر به کار میرود.
تلفظ
تلفظ این عبارت به صورت مصدری ترکیبی از واژهٔ «تَر» (به معنی لطیف و با آبوتاب) و «زبان» همراه با فعل «گردیدن» است.
در جدول
در پاسخ به سوالات طراحان جدول برای عباراتی چون خوشسخن شدن یا مترجم گردیدن، پاسخ دقیق «ترزبان گردیدن» با ۱۲ حرف است.
به انگلیسی
برای مفهوم خوشسخنی از معادلهای بلاغت و برای مفهوم ترجمه از واژگان مربوط به تفسیر و ترجمه شفاهی استفاده میشود.
به فارسی
واژگان هممعنی و کلمات همخانواده آن شامل ترزبان، ترزبانی، ترزفان و ترگمان است. متضاد آن نیز گنگ شدن، لال شدن و خاموشی گزیدن در نظر گرفته میشود. این کلمه از دو بخش «تَر» (مجازاً به معنی لطیف و چست) و «زبان» تشکیل شده و جالب اینکه واژه عربی «ترجمان» معرب همین واژه فارسی است.
نماد چیست
این واژه نماد مادی یا نشانهشناختی ثبتشدهای در فرهنگ عامه ندارد، اما در ادبیات و اصطلاحات کنایی فارسی، نمادی از بلاغت، زبانآوری، شکرگزاری و یا واسطه گری فرهنگی برای پیوند میان دو زبان مختلف به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ترزبان گردیدن
عبارت «ترزبان گردیدن» یکی از ترکیبهای کنایی، فصیح و اصیل در زبان فارسی است که پیشینهٔ ارزشمندی در ساختار واژگانی ما دارد. این اصطلاح دو کارکرد معنایی متمایز دارد؛ در وجه اول به معنای دست یافتن به فصاحت کلام، خوشسخنی و رطباللسان شدن در مدح و ثنا است و در وجه دوم، به عمل ترجمه و بازگو کردن کلام از زبانی به زبان دیگر اشاره میکند.
نکتهٔ بسیار حائز اهمیت در ریشهشناسی این واژه آن است که بر اساس دیدگاه لغتپژوهان برجسته، کلمهٔ عربی «ترجمان» و مشتقات آن نظیر «مترجم»، در واقع شکل عربیشده (معرب) واژهٔ فارسی «ترزبان» یا «ترزفان» هستند که پس از ورود به زبان عربی، صیغههای مختلفی از آن ساخته شده است. این امر نشاندهندهٔ غنا و تاثیرگذاری عمیق زبان فارسی بر زبانهای همسایه در حوزهٔ واژگان فرهنگی و علمی است.
در مجموع، این واژه ۱۲ حرفی نه تنها به عنوان یک پاسخ دقیق و فکری در جداول کلمات متقاطع کاربرد دارد، بلکه به عنوان نمادی از بلاغت، فصاحت و شکرگزاری در متون متقدم و اشعار کلاسیک فارسی برای توصیف کسانی که به شیوایی سخن میگویند یا واسطهٔ پیوند دو فرهنگ و زبان میشوند، به کار میرود.