یعنی چه
در لغتنامه دهخدا، این کلمه بر حسب حرکتگذاری دو معنای متفاوت دارد؛ یکی «پُر» (صفت) به معنی مالامال، انباشته، لبریز و چیزی که ظرفیت آن کامل شده است و دیگری «پَر» (اسم) به معنی اندام و پوشش نازک بال پرندگان که تن آنها را میپوشاند و برای پرواز به کار میرود.
تلفظ
تلفظ این واژه بسته به نقش آن در جمله تغییر میکند. صفت آن به صورت پُر (purr) و اسم ذات آن به صورت پَر (parr) خوانده میشود که هر دو ریشه در زبان پارسی میانه دارند.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ دقیق برای عبارت «پر دهخدا» خودِ عبارت «پر دهخدا» است که ۷ حرف دارد. همچنین بسته به راهنمای جدول، کلماتی نظیر مملو، آکنده، لبالب یا بال نیز میتوانند پاسخهای جایگزین باشند.
به انگلیسی
برای واژه پُر (صفت) از معادلهای Full، Loaded یا Laden استفاده میشود و برای واژه پَر (اسم) معادلهای تکواژهای Feather (پوشش بدن پرنده) یا Wing (بال) به کار میروند.
به فارسی
در زبان فارسی برای واژه «پُر» کلماتی مانند مالامال، انباشته، ممتلی و کثیر به عنوان مترادف شناخته میشوند. برای واژه «پَر» نیز واژههای بال، جناح و پره به عنوان معادلهای فارسی روان کاربرد دارند.
نماد چیست
در ادبیات، فرهنگ عامه و اساطیر، واژه «پُر» نمادی از برکت، ثروت، تکامل و وفور نعمت است؛ در حالی که واژه «پَر» به عنوان نماد سبکی، آزادی، صعود به آسمان، رهایی و در داستانهای اساطیری (مانند پر سیمرغ) نماد یاریرسانی و حمایتگری است.
جمعبندی و توضیح کامل پر دهخدا
واژه «پر» در زبان فارسی و به ویژه در فرهنگ لغتنامه دهخدا، نمونهای از کلمات همنویسه با معانی کاملاً متمایز است. این کلمه با حرکت ضمه (پُر) به عنوان صفت برای توصیف ظرفیت کامل، فراوانی و انباشتگی به کار میرود و ریشه در واژه پهلوی «اویر» دارد. در مقابل، با حرکت فتحه (پَر) اسم ذاتی است که به پوشش پرندگان و ابزار پرواز اطلاق میشود و ریشههای کهن هندواروپایی دارد.
بررسی دقیق این واژه نشان میدهد که چگونه تغییر یک حرکت کوچک میتواند بار معنایی، ریشهشناسی و حتی معادلهای بینالمللی یک کلمه را به کلی دگرگون سازد. هر دو بخش این واژه حضور پررنگی در اصطلاحات، ترکیبات کنایی و نمادهای ادبیات فارسی دارند؛ به طوری که یکی تجسمی از فراوانی و ثروت و دیگری تجسمی از رهایی، سبکی و پرواز است.