یعنی چه
عبارتی به نام «دعای شمس الشموس» در متون اصیل و ادعیه معتبر وجود ندارد. در واقع، افراد به اشتباه لقب معروف امام رضا (ع) یعنی «شمس الشموس» (به معنی خورشید خورشیدها) را با حرز و دعای معروف «شرف الشمس» ترکیب کرده و این واژه را به کار میبرند.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت [do'ā-ye šams-oš-šomūs] است که در آن الف و لام واژه الشموس خوانده نمیشود و شین مشدد میگردد.
به انگلیسی
ترجمه تحتاللفظی بخش شمس الشموس به انگلیسی «The Sun of Suns» میشود، اما از آنجا که این دعا وجود خارجی ندارد، معادل دقیقتری برای آن در زبانهای دیگر نیست.
به عربی
در زبان عربی ترکیب «شمس الشموس» به عنوان یک ترکیب اضافی (شمس + الشموس) شناخته میشود که در صلوات خاصه امام رضا (ع) به صورت «شمس الشموس و انیس النفوس» آمده است.
به فارسی
معادل فارسی عبارتی که مردم به اشتباه به کار میبرند، «مهرِ مِهران» یا «آفتابِ آفتابها» است که مجازاً به معنای برترین و درخشانترینِ نورها و هدایتگران به کار میرود.
در قرآن
کلمه «شمس» به تنهایی ۱۷ بار در قرآن کریم تکرار شده است، اما ترکیب واژگانی «شمس الشموس» یا عنوانی تحت عنوان «دعای شمس الشموس» در هیچیک از آیات قرآن نیامده است.
نماد چیست
ترکیب شمسالشموس در فرهنگ شیعه منحصراً نماد مذهبی و امامت علی بن موسی الرضا (ع) است و به معنای منبعِ برتر نورانیت، علم مذهبی و هدایتگری مطلق جامعه است.
جمعبندی و توضیح کامل دعای شمس الشموس
بر اساس راستیآزمایی مستند در منابع مذهبی و اسلامی، اصطلاحی به نام «دعای شمس الشموس» ریشه معتبری ندارد. این عبارت حاصل یک خطای عامیانه در ترکیب دو مفهوم مجزاست؛ مردم لقب معروف امام هشتم شیعیان یعنی «شمس الشموس» (به معنای خورشید خورشیدها) را با نام حرز مکتوب و معروف «شرف الشمس» (که در ۱۹ فروردین حکاکی میشود) مخلوط کردهاند.
این واژه در فرهنگ لغات متضاد رسمی ندارد اما معادل مفهومی معکوس آن را میتوان «ظلمة الظلمات» (تاریکی تاریکیها) دانست. ریشه کلمات آن عربی و از ماده (ش-م-س) است که همخانوادههایی چون شمسی، مشمس و تشمیس دارد. در متن صلوات خاصه و زیارتنامههای امام رضا (ع)، عبارت «بدر النجوم شمس الشموس و انیس النفوس» آمده که در ثنای ایشان است و به هیچ عنوان به معنی یک دعای مکتوب یا طلسم خاص نیست.