یعنی چه
شکوی در لغت به معنای آشکار کردن غم و اندوه و بیان کردن سختیها و ناگواریهای زندگی است. این واژه زمانی به کار میرود که فرد از وضعیت موجود یا رفتار کسی به تنگ آمده و روی به گلهمندی میآورد. در منابع لغوی معتبر مانند دهخدا، معنای دوم این واژه «بیماری» نیز ذکر شده است.
تلفظ
این واژه به صورت شَکْویٰ (Shakvā) تلفظ میشود و از نظر ساختار وزنی، بر وزن کلمه «فتوی» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، واژه شکوی معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «گله و شکایت»، «تظلم» یا «ناله و زاری» کاربرد دارد و خود واژهای ۴ حرفی است.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم شکوی در زبان انگلیسی، بسته به لحن و متن، از واژگان معادل فوق استفاده میشود.
به فارسی
واژه شکوی ریشه عربی دارد (از ماده ش ک و یا ش ک ی) و در زبان فارسی با کلماتی چون گلهمندی، شِکوه، تظلم، شکایت و زاری هممعنی است. از همخانوادههای آن در فارسی میتوان به شاکی، مشتکی و شکایت اشاره کرد. واژگان شُکر، سپاس و رضا نیز متضاد آن هستند.
در قرآن
این واژه با همین رسمالخط ۱ بار در آیه اول سوره مجادله به صورت فعل همریشه («...وَتَشْتَكِي إِلَى اللَّهِ...») آمده است. همچنین فعل این ماده در سوره یوسف آیه ۸۶ از زبان حضرت یعقوب نقل شده است: «إِنَّمَا أَشْكُوا بَثِّي وَحُزْنِي إِلَى اللَّهِ» که به معنای بردن شرح اندوه و شکایت تنها به درگاه خداوند است.
جمعبندی و توضیح کامل شکوی
واژه «شکوی» مصدری با ریشه عربی است که وارد زبان و ادبیات فارسی شده و مفهوم گله، شکایت و ابراز درد و اندوه را میرساند. این کلمه در فرهنگ اسلامی و ادبیات عرفانی بار معنایی ویژهای دارد؛ چرا که شکایت بردن به نزد خلق مزموم، اما بردن شکوی به درگاه خالق ممدوح و نشانهای از توکل و تضرع است.
در لغتنامههای شاخص مانند دهخدا و معین، علاوه بر معنای رایجِ گلهمندی، به معنای بیماری و ناخوشی نیز اشاره شده است. این واژه در ادبیات عامه و عرفانی نمادی از مظلومیت، دلتنگی و تحمل سختیهای دوران هجران محسوب میشود.