یعنی چه
مِزْقَة در لغت به معنی پارهای از جامهٔ دریده یا تکهای از پارچه و لباس پارهشده است که به عنوان اسم مرّه (یکبار پاره کردن) نیز به کار میرود. همچنین مُزْقَة به ضم میم، به معنی پرندهای کوچک در لغتنامهها ضبط شده است. این واژه کلاسیک است و از ریشه عربی مَزْق به معنی شکافتن و متلاشی کردن میآید.
تلفظ
این واژه بر حسب معنا به دو صورت تلفظ میشود؛ مِزْقَة (با کسر میم و سکون زاء) به معنی تکه پارچه، و مُزْقَة (با ضم میم و سکون زاء) به معنی پرنده کوچک.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی چون «تکه پارچه پاره»، «جامه دریده» یا «پرنده کوچک»، واژه چهار حرفی «مزقة» مد نظر قرار میگیرد.
به عربی
در زبان عربی این واژه مستقیماً برای اشاره به قطعات جداشده و پارهشده از یک لباس یا پارچه به کار میرود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل پارگی، تکه، شَرق، خَرق و قطعه است که در متون کهن به عنوان وامواژه استفاده شده است. متضادهای آن در مفهوم پیوند، شامل رَتق (دوختن) و التیام هستند.
در قرآن
خود واژه «مِزْقَة» به صورت مفرد در قرآن کریم ذکر نشده است، اما مشتقات و همخانوادههای آن از ریشه (م ز ق) مانند «مَزَّقْنَاهُمْ» و «مُزِّقْتُمْ» ۴ بار در آیات قرآنی (مانند آیات ۷ و ۱۹ سوره سبأ) به معنی متلاشی شدن، پارهپاره شدن و تارومار شدن اجسام یا قومها به کار رفتهاند.
نماد چیست
این واژه در ادبیات و مفاهیم کنایی، نمادی از تفرقه، فروپاشی و نابودی کامل یکپارچگی است؛ به طوری که اجزای یک کل چنان از هم جدا و پارهپاره شوند که دیگر امکان اتصال، التیام و بازگشت به حالت اولیه وجود نداشته باشد.
جمعبندی و توضیح کامل مزقة
واژه «مزقة» اصالتاً ریشهای عربی دارد و از مصدر مَزْق به معنای بریدن و متلاشی کردن مشتق شده است. این کلمه با ورود به فرهنگهای لغت فارسی مانند دهخدا، در دو معنای عمده شناخته میشود؛ مِزْقَة با کسر میم که به تکهای از لباس پاره و جامهٔ دریده اشاره دارد، و مُزْقَة با ضم میم که نوعی پرنده کوچک را توصیف میکند.
اگرچه خود این واژه به صورت عینی در قرآن نیامده، اما فعلها و مشتقات همخانواده آن در کتاب آسمانی برای تصویرسازی متلاشی شدن کامل انسانها پس از مرگ یا تارومار شدن قومهای باستانی به کار رفته است. به همین دلیل، در زبان و ادبیات مکتوب، این کلمه بار معنایی شدیدتری از یک پارگی ساده داشته و نمادی از تفرقه غیرقابل جبران و از هم گسیختگی عمیق به شمار میرود.