یعنی چه
این عبارت یک جملهٔ فعلیهٔ عربی است که از دو بخش «لامَتْ» (فعل ماضی صیغهٔ مفرد مؤنث غایب به معنی سرزنش کرد) و «نَفْسَها» (مفعول به معنی خودش/جانش) تشکیل شده و در مجموع به معنای «آن زن خودش را سرزنش کرد» یا «به ملامت خود پرداخت» است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «لا-مَتْ نَفْ-سَ-ها» است که در زبان عربی برای اشاره به کارِ ملامتگری یک فرد مؤنث یا مفهوم مؤنث مجازی به کار میرود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً «لامت نفسها» با ۹ حرف است که به عنوان معادل ملامت کردن خود یا وجدان بیدار مطرح میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بیان این مفهوم از افعالی مانند blame یا reproach به همراه ضمیر انعکاسی مؤنث (herself) استفاده میشود.
به عربی
این عبارت خود یک جملهٔ کامل عربی است. از مترادفات هممعنی آن در این زبان میتوان به «عاتبت نفسها» و «عذلت نفسها» اشاره کرد.
به فارسی
برگردان دقیق این عبارت به زبان فارسی «خودش را سرزنش کرد»، «خویشتن را ملامت نمود» یا مفهوم اسم مصدر آن «خودسرزنشگری» و «ملامت نفس» است.
در قرآن
خودِ عبارتِ دقیقِ «لامت نفسها» در قرآن نیامده است؛ اما مشتقات ریشهٔ آن (ل و م) و مفهوم وجدان ملامتگر به وفور دیده میشود. بارزترین نمونه، آیهٔ ۲ سورهٔ قیامت است که خداوند به «النَّفْسِ اللَّوَّامَةِ» (نفس سرزنشگر) سوگند یاد میکند. همچنین در آیهٔ ۲۲ سورهٔ ابراهیم آمده است: «فَلَا تَلُومُونِي وَلُومُوا أَنْفُسَكُمْ» (پس مرا سرزنش نکنید، بلکه خودتان را سرزنش کنید).
جمعبندی و توضیح کامل لامت نفسها
عبارت «لامت نفسها» یک جملهٔ فعلیهٔ عربی به معنی «خودش را سرزنش کرد» است. این عبارت به دلیل کاربرد در متون آموزشی، کتابهای درسی (مانند عربی پایه نهم) و مباحث اخلاقی، در فضای وب فارسی بسیار جستجو میشود. ریشهٔ این کلمه (ل و م) به معنای توبیخ و ملامت است و ساختار آن نشان میدهد که فعل برای یک فاعل مؤنث (حقیقی یا مجازی) صادر شده است.
از نظر مفهوم شناختی و نمادین، این عبارت یادآور مفهوم «وجدان بیدار»، «پشیمانی اخلاقی» و توبه است. در فرهنگ اسلامی و قرآنی، این حالت روحی با اصطلاح «نفس لوامه» شناخته میشود؛ مرتبهای از نفس انسان که پس از ارتکاب خطا، او را دچار عذاب وجدان و خودسرزنشگری میکند تا به مسیر درست بازگردد.