معنی
«کَظْم» در اصل به معنای بستن دهانه مشک پر از آب است و سپس به صورت کنایی و مجازی به معنای کنترل هیجان، فرونشاندن غیظ و نگهداری احساسات منفی در باطن بدون خودداری از تلافی یا پرخاشگری به کار میرود.
یعنی چه
این واژه به مفهوم خویشتنداری، امساک و مهار کردن جریان خشم یا اندوه در درون اشاره دارد؛ به طوری که فرد با وجود لبریز بودن از احساسات، از ابراز یا افشای آن خودداری میکند.
مترادف
واژههایی که مفهوم مهار کردن باطنی و تسلط بر رفتارهای هیجانی را میرسانند، به عنوان مترادف این کلمه شناخته میشوند.
متضاد
کلماتی که بر تخلیه هیجان، آشکار کردن عصبانیت و عدم کنترل رفتار دلالت دارند، در تضاد با کظم قرار میگیرند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه سه حرفی ک-ظ-م مشتق شدهاند و مفاهیمی چون فروبرنده خشم، اندوهگین و حبسشده را افاده میکنند.
ریشه
ریشه اولیه این واژه در زبان عربی به معنی بستن درِ مشکِ پر شده از آب یا بند آوردن مجرای نفس و گلو است که در سیر تحول معنایی به حبس احساسات اخلاقی اطلاق شده است.
جمله سازی
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم اخلاقی و روانی بیشتر از عبارات مربوط به مهار غریزه و کنترل احساسات استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل کظم
واژه «کظم» یکی از کلیدیترین مفاهیم اخلاقی در فرهنگ اسلامی و قرآنی است که در اصل از ریشه لغوی بستن دهانه مشک لبریز از آب یا حبس کردن نفس الگوبرداری شده است. این کلمه به صورت کنایی، به عالیترین درجه خویشتنداری، یعنی فرونشاندن خشم شدید و پنهان کردن اندوه عمیق در دل بدون رفتار پرخاشگرانه یا تلافیجویانه اشاره دارد.
این مفهوم در قرآن کریم ۶ بار در قالب مشتقاتی همچون «کاظمین»، «کظیم» و «مکظوم» به کار رفته است و در سنت اخلاقی، یادآور لقب امام موسی کاظم (ع) به عنوان مظهر بردباری، حلم و سعه صدر است. در روانشناسی مدرن نیز میتوان کظم را معادل هوش هیجانی بالا و توانایی خودکنترلی (Self-control) در شرایط بحرانی دانست که نشانه بلوغ رفتاری فرد است.