معنی
واژه ذنب بسته به نوع حرکتگذاری دارای دو معنای اصلی است؛ ذَنْب به معنای جرم، گناه، خطا و نافرمانی است و ذَنَب به معنای دُم حیوان، دنباله و بخش انتهایی هر چیز به کار میرود.
یعنی چه
این کلمه در اصل به معنای دنباله است و در اصطلاح به هر کار، خطا یا جرم روحی و اخلاقی گفته میشود که آثار منفی و مجازات آن در پایان و عاقبت کار دامنگیر انسان شود.
مترادف
برای معنای گناه کلماتی چون اثم، معصیت و تقصیر، و برای معنای دُم کلماتی مانند دنب و دنباله مترادف آن هستند.
متضاد
در مفاهیم دینی متضاد آن ثواب، حسنه و طاعت است. در معنای فیزیکی و نجومی، متضاد ذَنَب (دم)، کلمه رأس (سر) است.
هم خانواده
واژههای ذنوب (گناهان)، اذناب (دمها/پیروان)، مذنِب (گناهکار) و ذنابه (پیوستگی) با این کلمه همخانواده هستند.
ریشه
ریشه این واژه عربی و از واژه کهنتر پروتو-سامی گرفته شده که در اصل به معنای «دُم» است. علت نامگذاری گناه به ذنب این است که گناه مانند دُم در انتهای کار پیامدهای شومی به دنبال دارد.
جمله سازی
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، در پاسخ به کلماتی چون گناه، معصیت یا دم حیوان، واژه ۳ حرفی «ذنب» مورد نظر است.
جمعبندی و توضیح کامل ذنب
واژه ذنب یکی از کلمات پرکاربرد در زبان عربی و متون کهن فارسی است که دو لایه معنایی متمایز اما مرتبط دارد. لایه نخست و فیزیکی آن به معنای دُم حیوان یا انتهای هر چیز است و لایه دوم که بیشتر در مفاهیم دینی و اخلاقی کاربرد دارد، به معنای گناه، جرم و معصیت به کار میرود.
ارتباط ظریفی میان این دو معنا وجود دارد؛ دانشمندان لغتشناس معتقدند از آنجا که هر گناه و خطایی دارای آثار، تبعات و مجازاتی است که در پایان کار گریبان انسان را میگیرد، آن را ذنب (امر دنبالهدار) نامیدهاند. این کلمه در قرآن کریم به صورت مفرد و جمع (ذنوب) بارها برای اشاره به نافرمانیها به کار رفته است.
علاوه بر این، در نجوم و طالعبینی کهن، تعبیر «رأس و ذنب» به دو نقطه تقاطع مدار ماه و زمین اشاره داشته که «ذنب» یا دم اژدها نماد گره نزولی و نقطهای نحس و تاریک تلقی میشده است. در ادبیات سیاسی و اجتماعی نیز واژه «اذناب» به معنای پیروان کورکورانه و جیرهخواران یک جریان استفاده میشود.